حیاط و میدان در میدان نقش جهان اصفهان عنصر سازمان دهنده ی فضا را ایفا می کند.در معماری ایرانی عبور از فضای بیرونی به درون مرحله ی مهمی از کشف فضا محسوب می شود به همین دلیل ورودی های مورد تاکید معمارانه قرار می گیرند. باغ های ایرانی عموما از مجموعه ی باغ های با طرح مربع و مستطیل تشکیل می شوند و نظ می شطرنجی دارند و همینطور شبستان مساجد هم به صورت شطرنجی سازماندهی شده اند.هر سلول از فاصله ی بین چهار ستون تشکیل شده است. در مسجد شیخ لطف ا... اصفهان بخش عمده ی نمای بیرونی را ایوان ورودی اشغال کرده است. ایوان ساختاری شبیه شیپور دارد و دهانه ی باز آن به سوی خارج است. این فضا انسان را به درون دعوت می کند. در میدان نقش جهان اصفهان به شیوه ی فضای درون (ونه برون) برخورد شده است. پیوستگی پیوسته نما – غیر فابل تفکیک بودن ابنیه از جداره ی میدان و آرایش آن به روش صحن مسجد یا حیات خانه حالت درون بودن را تداعی می کند. ایرانی ها شاید به دلیل کوچ نشین بودن کمتر از مبلمان استفاده می کرده اند. این مسئله آزادی عمل زیادی را در رابطه با تعریف مکان موجب می گردیده است. در معماری ایران ارتباط با زمین و خاک اهمیت زیادی دارد در دوره ی اسلامی به ندرت از پلکان شاخص و نمادین استفاده شده است. مسجد امام یکی از مسجد های زیبای ایران است.(1020ق / 1612م) ساختمان آن در سال 1020 ق آغاز شده و معمار آن یکی از بزرگترین معماران ایران ، استاد علی اکبر اصفهانی است.نام او در کتیبه ی بالای سر در آیگاه (ورودی) آورده شده است.میان محور سر در که رو به میدان نقش جهان اصفهان ساخته شده و محور مسجد که رو به قبله است زاویه ای پدید آمده که معمار آنرا به بهترین گونه پاسخ داده است.