تعريف بهداشت رواني وروشهاي پيشگيري: در تعريف اول منظور از بهداشت رواني عبارت از رشته اي، تخصصي در بهداشت عمومي است كه در زمينه كاستن اختلالات رواني در يك جامعه فعاليت مي نمايد. به عبارت ديگر، بيماريابي Finding Case و پيگيري up Follow موارد روان پزشكي را به عهده دارد و هدف اصلي آن، كشف علت اين اختلالات و ريشه كني آنها disease of Eradication مي باشد. بدين ترتيب بررسي انواع مختلف اختلالات رواني و عوامل زيستي، رواني، اجتماعي Factors Social - Psycho - Bio در اين رشته علمي مورد بحث قرار مي گيرند. به همان ترتيب در بهداشت عمومي مثلا بيماريهاي عفوني مورد بررسي واقع مي شوند و عامل بيماري زا و چگونگي ايجاد بيماري و علائم آنها و راه هاي سرايت مورد توجه واقع مي شوند و عامل بيماري زا و چگونگي ايجاد بيماري و علائم آنها و راه هاي سرايت مورد توجه واقع مي گردند تا روش پيش گيري مشخص شود، در مورد اختلالات رواني نيز سعي مي شود تا عوامل بيماري زا و طرز بوجود آمدن بيماري مشخص گردند تا طرز پيش گيري نيز شناخته شود و بتوان نسبت به از بين بردن اين بيماريها در اجتماعات انساني اقدام نمود. با اين ديد، منظور از بهداشت رواني بررسي روش هاي پيش گيري است. در اين مورد بايد توجه داشت كه اصول بهداشت رواني به سادگي اصول بهداشت عمومي نيست. مخصوصا در مورد بيماريهاي عفوني، فعاليتهاي شبانه روزي دانشمندان اين رشته، روشنائي زيادي ايجاد كرده است و در ممالكي كه بهداشت عمومي پيشرفت قابل ملاحظه اي نموده است، پيداشدن يك بيمار مبتلا به تيفوئيد موجب شگفتي مي شود. بوسيله ايجاد آب لوله كشي و گسترش آن براي تمام مردم و آموزش راههاي مبارزه با اين بيماري، ريشه كني بيماري به مقدار زيادي تحقق يافته است. مثال ديگر را مي توان در مورد بيماري مالاريا زد كه روزي در تمام جهان و مملكت ما بلاي عظيمي به شمار مي آمد و تلفات زياد و ضررهاي اقتصادي فراوان به بار مي آورد، ولي چون عامل بيماري زا و طرز سرايت آن شناخته شد، با توجه به فعاليت سازمان ريشه كني مالاريا واقعا به حد ريشه كني رسيده است. در مورد بيماريهاي رواني هنوز وضع به اين روشني نيست زيرا در ايجاد بيماريهاي رواني چند عامل بايد دست به دست دهند تا بيماري ايجاد گردد ولي خوشبختانه فعاليت هاي زيادي مي شود تا وضع شبه به بيماري جسمي گردد و با نتايجي كه بدست آمده، اين اميد هست كه بتوان به نتايج بيشتر و آينده درخشان تري اميد داشت. در تعريف دوم بهداشت رواني «ثابت و برقرار نمودن وضعيتهائي كه سلامت رواني مثبت سازنده را به بار مي آورد» مورد توجه واقع مي گردد. به عبارت ديگر، تنها «نبودن بيماري» كافي نيست بلكه سلامت فكر يا سلامت روان و بالابردن ميزان سلامت و رشد به صورت روزافزون از اهداف اين بعد از بهداشت رواني است. با نشان دادن وضع مثبت و سلامت رواني مي توان نسبت به ايجاد سيستم با ارزشي در مورد ايجاد تحرك و پيشرفت و تكامل در حد فردي و بين المللي اقدام نمود. هنگامي كه سلامت رواني و معيارهاي آن شناخته شد، نسبت به دستيابي به آن اقدام مي شود و راه براي تكامل فردي و اجتماعي گشوده مي گردد. به اين منظور معيارهاي سلامت رواني و رشد بايد مشخص گردند و راه هاي دستيابي به آن كشف شوند تا بتوان از طريق آموزش و فراهم آوردن تسهيلات در حد فرد و اجتماع، رشد را به ارمغان آورد. با اين برداشت، دستيابي به بهداشت رواني تنها از طريق كشف قوانين و روش هايي است كه بتوانند سلامت رواني و رشد انسان را تامين نمايند و با برداشت فوق، تعريف زير براي بهداشت رواني انجام شده است بهداشت رواني عبارتست از بررسي قوانين و روش هاي زندگي كه به كاربردن يا قبول آن، موجب سلامت رواني و جلوگيري از ابتلاي به بيماري هاي رواني مي شود.» «به نظر مي رسد پذيرش هيچ قانوني به تنهايي نتواند سلامت رواني و رشد را به ارمغان آورد و بهتر است تعريف فوق به صورت زير اصلاح گردد: «بهداشت رواني عبارت است از بررسي قوانين و روش هاي زندگي كه يادگيري پذيرش و كاربرد آنها موجب سلامت رواني و جلوگيري از ابتلاي به بيماري هاي رواني مي شود.» نقش عوامل مختلف در اختلالات رواني و لزوم مبارزه با آنها هيلي برونر Bronner & Healy از متخصصان «بهداشت رواني، بعد از تحقيق درباره جوان هايي كه در آستانه سقوط بوده اند به اين نتيجه رسيده اند كه دلايل مشكلات هيچ يك از آنها، كمتر از سه يا چهار دليل نبوده است. در مواقع بروز بيماري جسمي وقتي مشخصات ميكروب و سموم و عوارض ناشي از آن به مردم القا شود به علت علاقه اي كه به سلامت خود دارند، همكاري خواهند كرد و به عنوان مثال تا آب آشاميدني آلوده را نجوشانده مورد استفاده قرار نخواهند داد. در مورد بهداشت رواني هم بايد سعي كرد تا عوامل بيماريزا را كه مانند ميكروب قابل ديد با چشم مسلح نيستند شناخت و آنها را در حد عموم شناساند. نكته بسيار مهم در آموزش بهداشت رواني، كمك به افراد نسبت به پذيرش واقعيات و طرح برنامه هاي منطقي براي از بين بردن مشكلات زندگي است. ناديده گرفتن حقايق مسلم و تنها توجه به تمايلات شخصي، يقينا يك راه حل موقت است و كمكي به از بين بردن مشكلات نخواهد نمود. اساس كلي در پيشگيري بيماريها، جلوگيري از بروز علت و مبارزه با آن است. در مورد بيماري هاي عفوني شامل معالجه بيماران و مجزا نمودن آنها (مخازن انساني) انهدام برخي مخازن حيواني، حفظ و رعايت موازين بهداشتي و بالاخره مجزا نمودن افراد سالم و واكسيناسيون است( 7 ، 6 ) . آموزش بهداشت شامل آشنا نمودن مردم به وضع بيماريها، عوامل موثر در ابتلاي به آنها، تشويق به رعايت نظافت شخصي و محيط مي باشد. بايد توجه داشت كه انجام هر اقدام بهداشتي بدون آماده كردن افكار عمومي مردم غير ممكن است، زيرا در صورت عدم همكاري مردم با برنامه ها حتي اگر اقدامات بهداشتي بزور انجام شود، نتيجه اي نخواهد داشت. تكامل روشها در بهداشت رواني بررسي بهداشت رواني از نظر تاريخي نشان مي دهد كه همواره با تغييرات فراواني همراه بوده است و هرگاه روشي در مورد پيشگيري به وجود آمده است، با پيشرفت و تكامل آن، روشي ديگر جايگزين شده و بيشتر چندين روش كه با هم تداخل داشته اند مورد استفاده قرار گرفته و مي گيرند. البته اين سير در طول تاريخ تدريجي بوده و در جوامع مختلف نيز برحسب قدرت علمي و فرهنگي و اقتصادي اين كيفيت تبديل را به صورت تدريجي مشاهده مي كنيم. ايده آل است كه آهنگ تغيير و تكامل روش هاي بهداشت رواني سريعتر و در جوامعي كه از اين امكانات محرومند به صورت خط مستقيم و ميان بر انجام شود و كمبودها جبران شوند. ميزان انرژي و نيروي انساني كه در اين راه صرف مي گردد، يقينا با رسيدن به اين هدف بستگي مستقيم دارد.