مقدّمه 1. آياتي كه به مسأله اطاعت از پيامبر(ص) مي‏پردازند معناي اطاعت از پيامبر(ص) تفويض كارها به پيامبر(ص) محدوده اطاعت از پيامبر(ص) شبهات درباره اطاعت از پيامبر(ص) نفي كارها از پيامبر(ص) در قرآن كريم حافظ، وكيل، مسلط، جبار نبودن پيامبر(ص) انحصار وظيفه پيامبر(ص) در بشارت و ترساندن 2. آياتي كه ولايت پيامبر(ص) و اولويت ايشان نسبت به مؤمنان را مطرح مي‏كنند 3. آياتي كه درباره حكم پيامبر(ص) سخن مي‏گويند معناي حكم پيامبر(ص) 4. آياتي كه پيامبر(ص) را محور در امور اجتماعي معرفي مي‏كند محور بودن انبيا در ايجاد قسط در جامعه اجازه گرفتن از پيامبر(ص) هنگام شركت در امور اجتماعي محور بودن پيامبر(ص) در امور مالي جامعه 5. آياتي كه مؤمنان را به ايمان به پيامبر(ص) فرا مي‏خواند ________________________________________ همراه با پژوهشهاي مركز تحقيقات علمي آنچه اينك پيش رو داريد بخشي از اين پژوهش است كه اختصاص به بررسي حاكميت سياسي پيامبر(ص) در خلال آيات قرآن دارد.     مقدّمه   آياتي كه درباره حاكميت سياسي پيامبر(ص) در قرآن كريم آمده است، به چند دسته تقسيم مي‏شوند: 1. آياتي كه به مسأله اطاعت از پيامبر(ص) مي‏پردازند. 2. آياتي كه ولايت پيامبر(ص) و اولويت ايشان بر مؤمنان را مطرح مي‏كنند. 3. آياتي كه حكم پيامبر(ص) را مورد توجه قرار داده‏اند.     |78|   4. آياتي كه پيامبر(ص) را در امور اجتماعي، محور معرفي مي‏كنند. 5. آياتي كه مؤمنان را به ايمان به پيامبر(ص) به عنوان يكي از اركان تشريع فرا مي‏خوانند.     1. آياتي كه به مسأله اطاعت از پيامبر(ص) مي‏پردازند   اين دسته از آيات، اطاعت از پيامبر(ص) را به شكل‏هاي گوناگون مورد توجه قرار داده‏اند. در مواردي "اطاعت شدن" را از اهداف همه پيامبران(ع) معرفي مي‏كنند: (و ما ارسلنا من رسول الا ليطاع باذن اللّه). [98] و در مواردي با قرار دادن اطاعت از پيامبر(ص) در ادامه اطاعت از خداوند، مانند: (من يطع الرسول فقد اطاع اللّه) [99] به تفسير آياتي مي‏پردازند كه در آن‏ها به اطاعت خداوند و پيامبر(ص) دستور داده شده‏است: (...اطيعوا اللّه و اطيعوا الرسول و اولي الأمر منكم). [100] و اين نكته را توضيح مي‏دهند كه در اين آيات، چه آن‏جا كه اطاعت از آن‏ها با دستور جداگانه‏اي بيان شده است، مانند آيه‏اي كه گذشت، و چه در مواردي ديگر، مانند آيه: (...اطيعوا اللّه و رسوله و لا تولّوا عنه و انتم تسمعون) [101] مقصود اصلي، فرمان به اطاعت از پيامبر(ص) است و فرمان به اطاعت خداوند، امري مسلّم، براي يادآوري و مقدمه چيني آورده شده است؛ زيرا وجوب اطاعت از خداوند ـهمان‏طور كه در بحث‏هاي كلامي مطرح است ـ با شناخت مولويت او به وسيله عقل حاصل مي‏شود و اثبات آن از راه مولوي، به دَور مي‏انجامد. پس فرمان به اطاعت خداوند، در اين‏آيات، ارشاد مردم به چيزي است كه خود مي‏دانند و بيان اين حقيقت است كه اطاعت ازپيامبر(ص) در ادامه اطاعت از خداوند است. شاهد بر اين مطلب، اين‏كه در هيچ آيه‏اي‏فرمان به اطاعت از خداوند، به تنهايي نيامده است، در حالي كه در بسياري از آيات،درباره پيامبر(ص)، يا به صورت فرمان از سوي خداوند، در كنار ديگر واجبات، آمده است، مانند: (و اقيموا الصلوة و آتوا الزكاة و اطيعوا الرسول لعلّكم ترحمون). [102] و يا به صورت فرماني از زبان خود پيامبران(ع) مانند: (فاتقوا اللّه و اطيعون). [103]