فهرست مطالب   عنوان: چکیده مقدمه ارزيابي نظري تغييرات نقش زن در سينما پيشينة تجربي موضوع كاربرد رويكرد روش شناسي تحليل اسنادي جامعة آماري ژانرشناسي بازنمايي زنان در فيلم ها نتیجه گیری منابع     چكيده: با بررسي و مقايسة فيلم‌هاي سينمايي قبل و بعد از خرداد 1376 درمي‌يابيم كه مضامين و محتواي اصلي بيشتر فيلم‌هاي بعد از اين تاريخ در ارتباط با موضوعات زنان است. سؤالي كه اين پژوهش درصدد پاسخ دادن به آن است اين است كه با توجه به تفاوت سياست هاي فرهنگي در دو دوره قبل و بعد از خرداد 76، بازنمايي زنان در سينماي اين دو دوره داراي چه تفاوت‌هايي در مضامين و محتوا مي‌باشد؟ چهارچوب نظري مورد استفاده در اين مقاله نظريه بازتاب در جامعه شناسي هنر است. اين نظريه مبتني بر اين فرضيه است كه هنر آيينة جامعه و منعكس كننده ويژگي هاي آن است. روش تحقيق اسنادي و تکنيک مورد استفاده تحليل محتواي كمي است. فرضيه ما اين است که "تفاوت معناداري بين بازنمايي زن در سينماي بعد از دوم خرداد و سينماي قبل از آن وجود دارد". يافته ها نشان داد كه بازنمايي زن در دو دورة مورد بررسي تغييرات و تحولات چشمگيري كرده است. و اين تغييرات در موارد مختلفي چون: ميزان حضور زنان در فيلم‌ها، كيفيت مشاغل، نوع پوشش، طبقه اجتماعي، نوع بهره‌گيري از محصولات فرهنگي، نوع مهارت‌هاي فردي، مضامين ديالوگ‌ها، ميزان تحصيلات، اعتقادات، زبان، مكانيسم حل مشكلات شخصي و خانوادگي و غيره بوده است. نتيجه كلي اينكه تغيير در سياست گذاري هاي فرهنگي در سينماي ايران باعث شكل‌گيري گونة متفاوتي از بازنمايي زن در فيلم‌هاي بعد از سال 1376 شده است.   كليد واژه ‏ها: نقش زن، تغييرات سينمايي، تغييرات فرهنگي، گونه‏شناسي مقدمه و طرح مسأله: با مطالعة اكتشافي كه از طريق مقايسة فيلم‌هاي سينمايي قبل و بعد از خرداد 1376 انجام شد، چنين بنظر مي‏آيد كه مضامين و محتواي اصلي بيشتر فيلم‌هاي بعد از اين تاريخ در ارتباط با موضوعات زنان بوده است. زنان نقش اصلي حضوري چشمگير در فيلم‌ها ايفا مي‌كنند به طوري كه مي‌توان از شكل‌گيري سبك سينمايي به نام سينماي زن در ايران سخن گفت. ساخت فيلم‌هايي كه درونماية غالب آنها را موضوعات زنان تشكيل مي دهند محافل جشنواره‌اي خارجي و داخلي را تشويق كرده تا توجه زيادي به سينماي نوين ايران كنند تا اندازه اي كه برخي از اينگونه فيلم‌ها جوايز اصلي جشنواره‌ها را به خود اختصاص داده اند. در همين خصوص، شيلا ويتاكر معتقد است: «طرح موضوعاتي مثل روابط چندزني، عشق زميني، ازدواج موقت، فمينيسم، كلوزآپ از هنرپيشه‌هاي زن، دختران فراري و درام‌هاي اجتماعي امروزه به عنوان تم اصلي و غالب سينماي ايران درآمده است كه در گذشته به عنوان تابو تلقي مي‌شدند. » (ويتاكر، 1379، ص 28). قبل از 1376 موانع ساختاري از قبيل مميزي در صنايع فيلم (مثل شوراي كميسيون فيلمنامه) به شدت مضامين فيلمنامه‌ها را كنترل مي‌كرد و اجازة طرح بسياري از موضوعات در فيلمنامه‌ها و تبديل آنها به فيلم را نمي‌داد همچنين شوراي كميسيون فيلمنامه در قالب دفترچه‌هايي كه به تهيه‌كنندگان مي‌داد نحوة پديدار شدن كاراكترهاي زن در فيلم‌ها را تعريف و مشخص مي‌كرد. به دنبال فضاي باز سياسي در دوره اصلاحات اقدامات قابل توجهي در حوزه مديريت جديد سينمايي كشور صورت گرفت و برخي از مراحل اداري و كاغذ بازي حاكم بر روند توليد فيلم حذف شد. «كميسيون فيلمنامه و شوراي تصويب فيلمنامه كه پيش از آن به عنوان گلوگاه در مسير توليد، وظيفة تصويب فيلمنامه را به عهده داشت منحل شد و به جاي آن شوراي ديگري پديد آمد كه تنها در صورتي كه كارگردان و تهيه‌كننده فيلمنامه را براي دريافت پروانة ساخت ارائه دهند، اين شورا با خواندن فيلمنامه و درجه‌بندي آن، ميزان حمايت دولتي از پروژة مورد بحث را تعيين خواهد كرد. » (طالبي‌نژاد، 1377، ص 202). به اين ترتيب بورس فيلمنامه كه طي هيجده سال پيش از آن جريان داشت و عملاً فيلمنامه را به عنوان عنصر طلايي توليد يك فيلم تبديل به كالايي مادي كرده بود از بين رفت. «اقدام ديگر معاونت سينمايي وزارت ارشاد، حذف مراحل غيرضروري ديگر از جمله ارائه عكس گريم آزمايشي، ارائه فهرست كامل عوامل توليد طبق دفترچه و مواردي از اين قبيل بود كه عملاً مي‌توانست باعث تسريع در راه‌اندازي يك پروژة سينمايي شود. تنها عنوان فيلمنامه بررسي مي‌شد و اجازه ساخت به كارگردان داده مي‌شد ولي در صورت عدول از خطوط قرمز فيلم اجازة اكران نمي‌يافت ولي با اين حال بخش بين‌المللي بنياد فارابي اجازه مي‌داد تا فيلم به جشنواره‌هاي خارجي ارسال شود. » (طالبي نژاد، 1377، ص 203).