مقدمه خودرو خودرو فقط يك كالا يا محصول صنعتي نيست، بلكه به تنهايي يك فرهنگ است. شمول آن بر حوزه هاي متنوع و گسترده علومئ و ئفنون، تجارب و مهارتهاي انساني، شيوه هاي گوناگون مديريت و انجام كارها، تأثير آن بر شئون مختلف زندگي اجتماعي و آرايش شهرها و از همه مهمتر حضور روزافزون و غيرقابل اجتناب ديدگاههاي زيبائي شناسانه و ... از آن چيزي فراتر از يك كالاي صنعتي معمولي ساخته است. مانند هر عرصه صنعتي ديگر، رقابت در اين عرصه نيز مبتني است بر توليد هر روز كاملتر، كاراتر، ايمن تر و زيباتر آن. بر همين اساس، شاخصهاي كيفي محصول كه تا چند دهه پيش اتنتظار مي رفت با تاكيد بر كنترل ويژگيهاي خود محصول توليدي حاصل آيد امروزه با استقرار نظامهاي كيفيت مديريت تضمين مي شوند. نظامهاي كيفيت را مي توان تلاش براي ارتقا فرهعنگ توليد و مناسبات داخلي آن دانست با اين فرض منطقي كه كيفيت پديده اي تصادفي نبوده و براي تحقق آن بايستي به فرايند توليد رويكرداي سيستمي داشت. براي صنعت خودروسازي ما كه چند دهه قدمت دارد هم اكنون كيفيت به چالشي سرنوشت ساز تبديل شده است. به نحوي كه بدون تحقق آن نه در بازارهاي جهاني خودرو جايي خواهيم داشت و نه در بازار قطعات آن. بر اين اساس است كه بايستي نهضت كيفيت را با نهايت درايت و هوشمندي سازماندهي كرده و توسعه داده و پيش برانيم، توفيق در اين كار بزرگ نه تنها شايستگي ها و قابليتهاي صنعت گران ماست بلكه بسياري از معضلات اقتصادي كشور را نيز مي تواند پاسخگو باشد. پذيرش نظام مديريت كيفيت بايستي يك تصميم راهبردي سازمان باشد. طراحي و اجراي نظام مديريت كيفيت در سازمان تحت تأثير نيازهاي در حال تغيير، اهداف ويژه آنه، محصولات، فرايندهاي بكارگرفته شده، اندازه و ساختار سازمان قرار مي گيرد. نظامهاي مختلف مديريت در قالب استانداردها توسط طرفهاي درون و برون سازماني و از جمله سازمانهاي گواهي دهنده جهت ارزيابي توانايي سازمان در برآورده كردن خواسته هاي مشتري الزامات مربوط به قوانين و الزامات خود سازمان مورد استفاده قرار مي گيرند كه از جمله معروفترين آنها مي توان به استانداردهاي سري ISO9000 اشاره نمود. همگام با گسترش اهميت استفاده از نظامهاي مديريت كيفيت، استانداردهاي موجود در اين زمينه نيز كاملتر و متنوع تر گرديدند بطوريكه امروزه اكثر صنايع مهم از قبيل صنايع خودرو، صنايع نفت و گاز، صنايع هوا و فضا و ... استانداردهاي مديريت كيفيت خاص خود را دارا مي باشند. در تدوين استانداردهاي خاص صنايع مختلف سعي شده است نيازمنديهاي و الزامات خاص آن صنايع در نظر گرفته شود. بنابراين استانداردهاي نوين نگاه موشكافانه تري نسبت به مسايل تكنيكي، سيستمي و مديريتي سازمانهاي فعال در آن صنعت و در جهت برآورده نمودن مقتضيات خاص آن صنعت دارد. از جمله اين استانداردها مي توان استاندارد ISO TS16949 را نام برد كه خاص صنايع خودروسازي مي باشد. اين استاندارد در حال حاضر مي رود تا بطور گسترده اي در ميان تامين كنندگان قطعاتع خودرو در ايران رواج يابد. به كارگيري اين سيستم تا حد زيادي پاسخگوي نيازهاي مشتريان اين شركتها از جمله شركت ساپكو و سازه گستر سايپا مي باشد. تا قبل از تدوين گسترش استانداردهاي ISO TS16949 شركتهاي ساپكو و سازه گستر الزامات و استانداردهاي خاص خود را به منظور ارزيابي سيستم مديريت كيفيت شركتهاي قطعه ساز به كار مي گرفتند و از اين طريق به رتبه بندي و با پيش وضعيت كيفي تامين كنندگان خود مي پرداختند. در حال حاضر با استفاده از استانداردهاي ISO TS16949 تا حد زيادي نيازمنديهاي شركت ساپكو و سازه گستر برآورده مي گردد ولي با اين وجود اجراي اين استاندارد به طور كامل پاسخگوي توقعات اين شركتها نمي باشد. به همين منظور در كنار اين استاندارد هر يك از شركتهاي فوق تأمين كنندگانشان را ملزم به مد نظر قرار دادن نيازهاي خاص تكنيكي، مديريتي، كيفي و سيستمي خود نموده اند. اين نيازمنديها در قالب الزامات خاص شركتهيا ساپكو و سازه گستر تدوين شده و در شركتهاي قطعه ساز توسعه يافته است. يكي از شاخص ترين اين الزامات خاص فرايند تكوين محصول مي باشد. فرايند تكوين محصول در حقيقت زيرسيستمي از سيستم تضمين كيفيت سازندگان است كه به چگونگي تكوين محصولي با كيفيت در همان مرتبه اول مي پردازد. در اين زيرسيستم با بكارگيري روشهاي سيستماتيك و ابزارهاي كيفيت تلاش مي شود با اتخاذا ادقامات مؤثر در سرچشمه ها و بالا بردن كيفيت فرايندها از كيفيت مطلوب محصول اطمينان حاصل شود. اين فرايند يك روش قاعده مند براي كسب اطمينان از تعريف، تعيين و اجراي اقدامات لازم در مراحل تكوين محصول است و شامل سه بخش مي باشد. 1 درك و تحليل نياز 2 امكان سنجي، برنامه ريزي و عقد قرارداد 3 طراحي كنترل و تصديق فرايند ساخت از ميان بخش سوم اين فرايند كه شامل فعاليتهاي طراحي ساخت ابزار، توليد نمونه اوليه و آماده كردن سازمان جهت توليد انبوه است از اهميت ويژه اي برخوردار مي باشد. هدف اين مرحله كسب اطمينان از تكوين يك سيستم توليد است كه همه جوانب آن ديده شده و قادر به برآورده ساختن انتظارات، نيازها و خواسته هاي خودروساز باشد. بخشي از اقداماتي كه در اين مرحله بايستي انجام گرفته و مدارك آن تهيه و نگهداري گردند عبارتند از: 1 تهيه نقشه هاي اجزا توسط سازنده و تحت كنترل درآوردن آن نقشه ها توسط مشتري 2 تهيه DEMEA اجزاء توسط سازنده (اين فعاليت الزامي نبوده ولي توصيه مي شود) 3 تهيه طرح جانمايي 4 تهيه برنامه كنترل توسط سازنده 5 آناليز حالات خرابي بالقوه ساخت و آثار آن (PEMEA) توسط سازنده