فصل اول   فرسایش و فرسودگی : یکی از مهمترین مسائل مربوط به فضای شهری است که باعث بی سازمانی، عدم تعادل، عدم تناسب و بی¬قوارگی آن می¬شود. فرسودگی عاملی است که به زدودن خاطرات جمعی، افول حیات شهری واقعی و شکل گرفتن حیات شهری روزمره¬ای کمک می¬کند. این عامل با کاهش عمر اثر و با شتابی کم و بیش تند، باعث حرکت به سوی نقطۀ پایانی اثر می¬گردد. فرسودگی به دو دسته تقسیم می¬شود: 1 فرسودگی نسبی 2 کامل 1 فرسودگی نسبی: فرسودگی است که در یکی از عناصر مهم فضای شهری یعنی کالبد یا فعالیت رخنه می¬کند و به دنبال خود باعث فرسودگی نسبی فضای شهری می¬گردد. 2 فرسودگی کامل: در هر دو عنصر فضای شهری یعنی کالبد و فعالیت آن رخنه می¬کند و به دنبال آن باعث فرسودگی کامل فضا می¬شود. پس فرسودگی یا در «کالبد» یا «فعالیت» و یا در «کالبد و فعالیت» به طور یکجا رسوخ می¬کند. تعاریف مرمت و مرمت شهری: مرمت،علم آئینی و مستمر است که نمی¬توان آن را در یک زمان مشخص، به صورت مقطعی آن هم به شکل مسکن اعمال کرد.مرمت به دوصورت امکان¬پذیر است:  تعمیر  نگهداری تعمیر: دربر گیرنده مجموعه دخالت¬هایی است که جملگی آنها سعی در بهبود وضعیت کالبدی فضای شهری دارند. تعمیر گاهی به صورت مقطعی و زمانی به شکل مداوم در اثر انجام می¬پذیرد. اما نگهداری، نگرشی فراتر از تعمیر به اثر دارد. نگهداری، به روز بودن اثر را مد نظر قرار می¬دهد و دربر گیرندۀ مجموعه دخالت¬هایی است که سعی در بهبود وضعیت فضای شهری (فعالیت+کالبد) و معاصرسازی آن دارند. با این تعریف، مرمت شهری یعنی: دخالت آگاهانه در فضای شهری برای جلوگیری از فرسایش و معاصرسازی آن. معاصرسازی، فرآیندی است که به خلق فضای شهری جدید با حفظ ویژگی¬های اصلی فضایی (کالبدی و فعالیتی) منجر می¬گردد. در این اقدام، فضای شهری جدید حادث می¬شود که ضمن حفظ شباهت¬های اساسی با فضای شهری قدیم، تفاوت¬های ماهوی و معنایی را نیز با فضای قدیم به نمایش می¬گذارد. مرمت شهری را می¬توان به سه طریق عمده به انجام رساندکه هر یک از آنها دربر گیرنده مجموعه اقداماتی می¬باشند که به تفصیل توضیح داده شده است:  بهسازی : «بهسازی شامل سلسله اقداماتی است که به منظور بهبود کالبد – که در نتیجۀ فرسایش فعالیت تحقق یافته است – در کوتاه مدت صورت می¬پذیرد. در واقع بهسازی زمانی صورت می¬پذیرد که فرسودگی نسبی فضا از لحاظ عملکردی حادث شده باشد. بهسازی می¬تواند اقدامات زیر را دربر گیرد» بین (5 0) سال و غالبا درپروژه های اجرایی گنجانیده می شودکهدرتغییر وتاکیدودقت درکاربری صورت می گیرد.مقیاس اینوع عمل در حد زیرمحله و کوی خواهد بود. الف. «بازیافت» (Recupration): بازیافت به آن دسته از اقداماتی اطلاق می¬شود که با حداقل هزینه و حداقل مداخلات، به ایجاد شرایط زیست بهینه در فضای شهری منجر گردد.در واقع بازیافت به مجموعه اقداماتی اطلاق می¬گردد که شرط دوام و بقای فضای شهری را در محیط پیرامونش بیشتر کند. بازیافت، سعی در حل فوری آن چیزی دارد که حیات فضای شهری را مختل کرده است. به سخن دیگر، بازیافت به معنای رفع خطر و بازگرداندن حیات مجدد به فضای شهری در کوتاه مدت، با استفاده از نیروی حیاتی موجود در فضا، مجموعه یا بنای شهری می¬باشد. ب. «مراقبت، جلوگیری و ضمانت» (Preservation): این واژه به معنای حفظ، نگهداری، ممانعت و جلوگیری کردن از خطر و آسیب¬هایی است که به کالبد یا عملکرد اثر وارد می¬شود و در نهایت به اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از خطرات احتمالی می¬انجامد. در این امر، بازرسی و بازبینی منظم، نگهداری، تعمیر، مطالعۀ انواع دگرگونی¬های سازه¬ای و تغییر شکل¬های احتمالی و شناخت خطرات و آسیب¬های ناشی از فرسودگی و فرسایش فضا، مجموعه و بنا، از جمله عوامل مهمی هستند که مد نظر می¬باشند. این اقدام، پیش از آنکه، اقدامی عملی محسوب شود، نوعی بازبینی و بازنگری دائمی است که در بقای فضای شهری نقش مثبتی ایفا می¬کند. گاهی دامنه این واژه آن قدر گسترش می¬یابد که از آن به عنوان امری آیینی یاد می¬شود، به طوری که مخالفت با آن و یا حتی بی¬توجهی به آن، نوعی عمل ضد آیینی محسوب می¬شود. ج. «حمایت» (Protection): این واژه به معنای ایجاد شرایط مناسب به منظور حفظ و نگهداری مداوم فضای شهری است. حمایت می¬تواند دربر گیرنده مجموعه اقداماتی نظیر تهیه و تدوین قوانین، جلب حمایت¬های دولتی، تعیین حوزه¬های حفاظتی و ... بوده و اقدامات مرمتی و تعمیر را نیز شامل می¬شود. د.«استحکام بخشی» (Consolidation): استحکام بخشی به مجموعه اقداماتی اطلاق می¬شود که توسط آن بتوان شاهد افزایش امنیت، قدرت و استحکام فضا، مجموعه و یا بنا بود. «هدف اساسی این عمل، بالا بردن میزان دوام و یکپارچگی در ساختار (1983 ،ICOM) سازمان فضایی است. در مقیاس شهر و مجموعۀ شهری، این امر در استحکام بخشی استخوان بندی فضایی و در مقیاس بنا، در استحکام بخشی و تقویت سازۀ بنا مطرح می¬گردد. ه. «توانبخشی» (Rehabilitation): توانبخشی به معنای تجدید توان، تجدید حیات و حتی تجدید حیثیت یک بافت کهن است. توانبخشی از طریق تزریق فعالیت جدید در فضا سبب تجدید حیات بافت کهن می¬گردد. تجدید حیات یا تجدید حیثیت می¬تواند تبدیل به ابقا و ارتقای هویت شهر گردد. این واژه بیش از آنکه امری عملی محسوب شود، امری مفهومی و روانی است. و.«بهبود سازماندهی و بازآبادانی» (Improvement): این واژه به مجموعه اقداماتی اطلاق می¬شود که باعث تقویت جنبه¬های مثبت و تضعیف جنبه¬های منفی فضا، مجموعه و بنا شود. این اقدام با تاکید و با استفاده از امکانات بالقوه و بالفعل موجود در فضا، مجموعه یا بنا، سعی در کاهش محدودیت¬ها و کاستی¬ها دارد. این اقدام می¬تواند مسائل اجتماعی، اقتصادی، مالی فنی، اداری اجرایی و کالبدی فضایی را دربر گیرد.