تاریخچه فرش‌بافي در زنجان فرش، گليم و جاجيم زنجان از معروفيت خاصي برخوردارند. (فرش زنجان زيبائي خانه‌ها را تكميل ميكند) فرش‌بافي در زنجان يكي از صنايع با قدمت زياد است كه نقش قابل توجهي در صادرات فرش ايران ايفا مي‌كند.قدمت فرش بافی را می توان از اوایل بنای این شهر نام برد یعنی از زمان پادشاهی اردشیربابکان. فرشهاي صادراتي زنجان از بهترين جلوه‌هاي فرهنگي اين استان هستند، بطوريكه فرشبافان اين خطه هنر و مهارت خود را در راستاي تكامل هنر سرزمينشان قرار داده‌اند و از آن بعنوان منبع درآمد نيز استفاده مي‌كنند. در سال بيش از 60000 تخته فرش در سراسر استان بافته مي‌شود كه عمده آنها مربوط به اتحاديه بافندگان فرش دستي و شركتهاي مختلف است. طرحهائي كه در فرش زنجان استفاده مي‌شود عبارتند از: ريزماهي، ماهي درهم، نقشه قلتوق، بيجار و افشار. رودنکو در کتاب فرشهای ایرانی می نویسد: فرش ایران از لحاظ ظرافت،کیفیت،زیبایی در دنیا بینظیر است ومهم ترین جزءاین مجموعه فشهای دستباف ترکی است... سپس او اضافه می کند: درپی کشف یکی از قدیمی ترین قالی های ایرانی در زنجان:تاريخ اين قالی از روی شکل اسب سواران معلوم می شود. طرز نشان دادن اسبهای جنگی که به جای زين قالی بر پشت آنها گسترانده اند و پارچه روی سينه اسب از مشخصات آشوريها می باشد اما در روی فرش پازيريک ريزه کاريهای مختلف و طرز گره زدن دم اسبها ، در نقوش برجسته تخت جمشيد نيز ديده می شود.در زمان تسلط مغولها (قرن سيزدهم و چهاردهم ميلادي) قالی بافی به سطح بسيار رفيعی از زيبايی وتکنيک رسيد. شکوفايی اين صنعت شايد با حکومت غازان خان (1307 1295 ميلادي) مصادف بود.اما اوج قالی کلاسيک ايرانی را که از آن با رنسانس قالی ايران ياد می شود زمان سلاطين صفوی (1722 1499 ميلادي) به ويژه زمان حاکميت شاه طهماسب اول (1587 1524 ميلادي) و شاه عباس کبير(1629 1587 ميلادي) ثبت کرده اند. از اين دوران حدود 3000 تخته فرش به يادگار مانده که درموزه های بزرگ دنيا و يا در مجموعه های شخصی نگهداری می شوند.در اين دوران در کنار قصرهای پادشاهان کارگاههای قالی بافی بناشد و مراکز گوناگون که قبلا در تبريز ، اصفهان ، کاشان، زنجان ، مشهد ، کرمان ، جوشقان ، يزد ، استرآباد ، هرات و ايالات شمالی نظير شيروان ، قره باغ و گيلان وجود داشتند توسعه و رونق بيشتری گرفتند.در همان زمان ، نقاشان و نگارگران بلندپايه طرحهای خلاصه شده و ترکيبی ترنج در وسط قالی و لچکها را در آن وارد کردند. يعنی همان طرحی که قبلا به زيباترين وضعی در قرن پانزدهم روی جلد کتابهای ارزشمند به کار می رفت. با اشغال کشور بوسيله افغانها (1722 1721 ميلادي) اين صنعت و هنر رو به انحطاط گذاشت. در قرن نوزدهم قاليهای ايرانی ، بويژه فرشهای نفيس ناحيه تبريز و زنجان به اروپا راه يافتند. از سوی کشورهای اروپايی نمايندگانی به تمام کشورهای مشرق زمين گسيل شدند و با رقابت بسيار فشرده کليه فرشهای کهنه و عتيقه را گردآوری کرده به قسطنطنيه که هنوز هم مهمترين بازار قالی مشرق زمين بود فرستادند.با به پايان رسيدن منابع فرشهای کهنه ، شرکتهای انگليسی (زيگلر 1883 م) آمريکايی و آلمانی به طور نامحدود اقدام به تاسيس کارگاههايی در زنجان، تبريز ، سلطان آباد(اراک) ، کرمان کردند. اين روال تا جنگ جهانی اول که توليد قالی به طور قابل توجهی افزايش يافته بود ادامه داشت.