چكيده نظام آموزش عالي كشور به عنوان يك نهاد و دانشگاه به عنوان يك سازمان اجتماعي در جامعه انساني، وظيفه تأمين نيازهاي جامعه از نظر سرمايه انساني، حفاظت و حراست از دستاوردهاي فكري و علمي و انتقال آنها به نسل هاي آينده را دارد. افت تحصيلي نظام آموزشي كشور را از اهداف پيش بيني شده دور نموده و بخشي از سرمايه ها و فرصت ها را از دستمي دهد. پيامدهاي اين پديده به صور مختلف از جمله اخراج، انصراف، ترك تحصيل و يا مشروط شدن دانشجو جلوه گر مي شود. در اين مقاله تأثير فقر اقتصادي و عوامل آموزشي بر افت تحصيلي فرد مفروض بوده كه به روش پيمايشي (survey) مورد بررسي قرار گرفته اند. جامعه آماري اين تحقيق دانشجويان دانشگاه يزد مي باشند كه 320 نفر از آنها به عنوان حجم نمونه به روش تصادفي انتخاب شده اند. در اين تحقيق دو نوع پرسشنامه يكي خاص دانشجويان مشروطي و ديگري خاص دانشجويان انصرافي و اخراجي استفاده شده است و اطلاعات جمع آوري شده در قالب جداول فراواني و نمودارها و آزمونهاي آماري توصيف و مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته اند. نتايج اين تحقيق نشان مي دهد كه فقر خانواده مهمترين عامل افت تحصيلي دانشجويان انصرافي و اخراجي بوده است.   واژگان كليدي دانشجو، افت تحصيلي ، اخراجي، انصراف ، مشروط مقدمه شهرستان يزد 2444 كيلومتر مربع وسعت و براساس سرشماري سال 1375، داراي 388171 نفر جمعيت بوده است كه از اين تعداد 363368 نفر در نقاط شهري و 24803 نفر در نقاط روستايي زندگي مي كنند. بدين ترتيب نسبت شهرنشيني 94 درصد است. تراكم نسبي جمعيت در شهرستان يزد 159 نفر در كيلومتر مربع و در شهر يزد 3284 نفر در كيلومتر مربع مي باشد. بعد يا متوسط تعداد افراد در خانوارهاي شهرستان يزد 5/4 نفر است و ضريب تكفل يا نسبت جمعيت به شاغلان شهرستان 95/3 نفر بوده است. از تعداد 342331 نفر جمعيت 6 ساله و بيشتر شهرستان 297131 نفر يعني 87 درصد باسوادند. نرخ فعاليت يا ميزان علاقمندي افراد به شركت در فعاليت هاي اقتصادي در سطح شهرستان 34 درصد است و شاغلان شهرستان يزد در سال 1375، 98275 نفر و بيكاران جوياي كار 5040 نفر بوده است. بدين ترتيب نرخ بيكاري شهرستان 9/4 درصد مي باشد كه در مقايسه با ساير نقاط كشور داراي پائين ترين نرخ بيكاري مي باشد. آموزش عالي در اين شهرستان به دو بخش دولتي و غيردولتي تقسيم مي شود. دانشگاه يزد مهمترين مركز آموزش عالي دولتي در اين شهر مي باشد كه از بهمن ماه سال 1367 شروع به كار نموده و در سال تحصيلي 77 76 قريب 5500 دانشجو در آن مشغول به تحصيل بوده اند. بررسي شاخص ها و موفقيت هاي اين مؤسسه آموزشي بيانگر رشد كمي و كيفي آن در اين مدت كوتاه بوده است، لذا شناخت آسيب ها و آفت هايي كه ممكن است جريان تحصيل با آن روبرو باشد و علل و اسباب موجده آنمي تواند اين مركز علمي را ياري رساند تا بر اين مشكلات فائق آمده و گامهاي بعدي را آسانتر و سريعتر و بهتر بردارد. اين تحقيق با هدف بررسي خصوصيات اقتصادي و اجتماعي افراد داراي افت تحصيلي و همچنين زمينه هاي تحصيلي و اقتصادي آنها به منظور شناخت اين مسئله و بررسي علل و عوامل مؤثر بر افت تحصيلي به جهت جلوگيري يا كاهش افت تحصيلي انجام شده است. در اين مقاله پس از سير مباحث تجربي و نظري مربوطه و بيان روش اجراي تحقيق به بررسي يافته هاي آن در دو بخش توصيف و تجزيه و تحليل داده ها خواهيم پرداخت و خلاصه نتايج و پيشنهادات مربوطه را ارائه خواهيم كرد. سوابق تجربي و نظري تحقيق تحقيقات زيادي بر اين نكته تأكيد دارند كه افت تحصيلي ارتباط بسيار قوي و نزديكي با ويژگيهاي خانوادگي دانش آموز دارد. به عبارت كلي تر وضعيت اجتماعي ـ اقتصادي خانواده رابطه معكوسي با افت تحصيلي دارد. (آستين اكلند و ولفورد Astin, Eckland & WolFord ، 1964، واگنر، شان Wagner, Shan ، 1967). جنسيت دانش آموز نيز يك متغير مرتبط با افت تحصيلي ست. به نظر مي رسد كه مردان نسبت به زنان به نسبت بالاتري تحصيلات دبيرستان را به اتمام مي رسانند (آستين،Astin, ، 1972، فنس تماچر و اسپادي Fenstemacher & Spady، 1970). نكته اي را كه بايد مد نظر داشت اين است كه از آنهايي كه افت دارند، نسبت بيشتري در زنان تمايل به انصراف داوطلبانه دارند تا اخراج از تحصيل (رابينسون Rabinson ، 1697، اسپادي، 1971) از آنجا كه نوع مؤسسه تقريباً با كيفيت آن همبستگي دارد، عجيب نيست كه كيفيت مؤسسه نيز بر حضور و باقي ماندن دانش آموزان در آموزشگاه تأثير داشته باشد (آستين، 1971، واگنر، 1968) واگنر و سول (1970) در تحقيقي براي ايالت «ويسكانيسن» دريافتند كه مؤسسات با كيفيت بالاتر، نسبت به مؤسسات با كيفيت پائين تر فارغ التحصيل بيشتري دارند.