فرمت فایل: ورد –Word و قابل ویرایش تعداد صفحات: 304     فهرست مطالب فهرست شکل ها .............. 5 8 فهرست جدول ها ............ 9 چکیده ..... فصل اول : معرفی موضوع .........................11 1-1- مقدمه ..............12 1-2- تعریف مساله ...13 1-3- اهداف تحقیق ...16 1-4- ساختار تحقیق ..18 1-5- نتیجه گیري ......18 فصل دوم : معماري سازمانی چابک ......19 2-1- مقدمه 20 2-2- چابکی چیست ؟ .............25 2-3- بیانیه چابک و بررسی آن .............27 2-4- طبقه بندي تغییرات در سازمان ها ..............30 2-5- تعریف معماري سازمانی چابک ...32 2-6- اصول حاکم بر معماري سازمانی چابک ......33 2-7- اهداف معماري سازمانی چابک ...39 2-8- معماران چابک 40 2-9- تیم هاي چابک 45 2-10-خلاصه و نتیجه گیري....50 فصل سوم : مشخصات معماري سازمانی چابک .......... 51 3-1- مقدمه ............. 52 3-2- فرآیند معماري سازمانی چابک و چرخه حیات چابک .......... 53 3-3- تجارب عملی چابک ...... 64 3-4- چارچوب چابک ............ 69 3-5- انواع معماري سازمانی چابک .......72 3-6- مشکلات تدوین معماري سازمانی چابک ...73 3-7- تقسیم بندي سازمان ها براساس چابکی و تلاطم ....... 82 3-8-خلاصه و نتیجه گیري ....... 85 فصل چهارم : متدولوژي هاي چابک معماري سازمانی .......... 86 4-1- مقدمه ..............87 4-2- متدولوژي چیست ؟ .....89 4-3- بررسی متدولوژي هاي سنتی معماري سازمانی ......91 4-3-1- متدولوژي مهندسی اطلاعات ..94 4-3-2- متدولوژي BSP ........99 4-3-3- متدولوژي اوراکل Case Method .........104 4-3-4- متدولوژي YSM ......108 4-3-5- متدولوژي معماري اطلاعات .110 4-3-6- متدولوژي RAD/JAD .............113 4-3-7- متدولوژي EAP ........115 4-4- مشکلات متدولوژي هاي سنتی معماري سازمانی ...............118 4-5- طبقه بندي متدولوژي ها ............120 4-6- روش هاي چابک معماري سازمانی .........126 4-6-1- معماري سازمانی چابک مبتنی بر Scrum ........127 4-6-2- معماري سازمانی چابک مبتنی بر سرویس ...130 4-6-3- معماري سازمانی چابک مبتنی بر مدلسازي چابک ....132 4-7-خلاصه و نتیجه گیري ...135 فصل پنجم : نتایج و پیشنهادات .......... 136 5-1- خلاصه تحقیق 137 5-2- محدودیت هاي تحقیق 138 5-3- نتایج تحقیق ...138 5-4- پیشنهادات براي تحقیقات آینده ...............139   پیوست 1 : تحلیل آماري ......... 142 پیوست 2 : مطالعه موردي ....... 158 منابع و مآخذ و مراجع . 178       فهرست شکل ها منبع صفحه عنوان شماره - 23 چابکی ، شکل تکامل یافته ترسایر صفات کیفی می باشد . 1-2 منابع متفرقه 35 معماري سازمانی چابک تکاملی و براساس مولفه هاي قابل استفاده مجدد استوار است. 2-2 [I7 , I11] 36 انواع ارتباط و تعامل بین افراد 3-2 منابع متفرقه 37 با گذشت زمان پیچیدگی و تغییرات پیش بینی نشده افزایش می یابد . 4-2 [I9] 42 ارتباط میان نقش ، فرد و پست سازمانی در معماري سازمانی چابک 5-2 [I7 , I11] 43 تیم معماري چابک به شکل تکاملی درطول زمان حرکت می کند . 6-2 منابع متفرقه 44 یک معمار چابک مرتبا درسه وضعیت عمل ، تطبیق پذیري و ارزیابی می باشد . 7-2 [I9] , [T3] * 48 تیم معماري سازمانی چابک - معمارارشد بیشتر برروي همکاري و مشارکت تکیه دارد. 8-2 [I9] , [T3] * 49 تیم معماري سازمانی کلاسیک - معمارارشد بیشتر برروي دستور صادر کردن تاکیددارد. 9-2 [I7 , I11] 54 تاریخچه فرآیندهاي یکپارچه 1-3 [I7 , I11] 54 فازهاي معماري سازمانی چابک 2-3 [I18] 55 سیر تکاملی با استفاده از ترخیص و چرخه 3-3 [I18] 56 روز ، ترخیص و چرخه 4-3 [I7 , I11] 56 هرترخیص از چند تکرار تشکیل یافته است . 5-3 [I7 , I11] 57 چرخه حیات فرآیند معماري سازمانی چابک 6-3     [I7 , I11] 60 فرآیند تست تکرارها در معماري سازمانی چابک 7-3 [I7 , I11] 61 چرخه حیات فرآیند یکپارچه سازمانی (EUP) 8-3 [I7 , I11] 67 پشته مدیریت چابک نیازمندي هاي کاربران 9-3 [I24] 70 چارچوب چابک – هر سلول توسط تجارب عملی چابک مناسب پرمی شود. 10-3 - 74 هرچه در سازمانی تلاطم و نامعلومی بیشتر باشد ضرورت استفاده از معماري سازمانی چابک افزایش می یابد . 11-3 [B5] 77 با گذشت زمان و با افزایش درخواست هاي تغییر از میزان چابکی یک فرآیند کاسته می شود 12-3 [P3] 77 چارچوب اندازه گیري میزان چابکی سازمان 13-3 - 82 تقسیم بندي سازمان ها براساس میزان چابکی سازمان و میزان تلاطم درسازمان 14-3 [I19] 83 ویژگی هاي یک سازمان دانش محور 15-3 [I10] 88 چرخه حیات فرآیندهاي موجود در سازمان 1-4 [B13]* 95 چرخه حیات در IE 2-4 [I26] * 101 چرخه حیات در BSP 3-4 [I26] * 102 استراتژي سازمان و BSP 4-4 [B14] * 106 Case Method چرخه حیات 5-4 [I25] 111 چرخه حیات IA 6-4 [I25] 112 لایه هاي IA 7-4 [B12 , B13] * 115 مقایسه EAP با چارچوب زکمن 8-4 [B12 , B13] * 116 مراحل اصلی EAP 9-4 [I9]* 128 فرآیند معماري سازمانی چابک مبتنی بر Scrum 10-4 [I9] 129 یک Sprint دو وضعیت کلی دارد : وضعیت اجرا و وضعیت برنامه ریزي 11-4 [B5] 131 توسعه سیستم هاي کاربردي بر اساس سرویس در معماري سرویس گرا 12-4 [I7 , I11] 133 چرخه حیات معماري سازمانی چابک مبتنی بر مدلسازي چابک 13-4                           فهرست جدول ها منبع صفحه عنوان شماره - 21 چابکی و شکنندگی 1-2 * [B7] 22 تشریح برخی از صفات کیفی 2-2 [I7, I9 , I10, I11] * , … 38 تفاوت هاي معماري سازمانی چابک با معماري سازمانی کلاسیک 3-2 - 58 ویژگی در روش هاي مختلف 1-3 [I18] 68 متدولوژي هاي چابک توسعه نرم افزار و مشخصات آنها 2-3 [I18] 76 روشی براي تعیین میزان چابکی یک سازمان 3-3 - 98 برخی از مشکلات متدولوژي IEدر محیط هاي متلاطم و پرتغییر 1-4 - 103 برخی از مشکلات متدولوژي BSPدر محیط هاي متلاطم و پرتغییر 2-4 - 107 برخی از مشکلات متدولوژي Case Method در محیط هاي متلاطم و پرتغییر 3-4 - 109 برخی از مشکلات متدولوژي YSM در محیط هاي متلاطم و پرتغییر 4-4 - 112 برخی از مشکلات متدولوژي IA در محیط هاي متلاطم و پرتغییر 5-4 - 114 برخی از مشکلات متدولوژي RAD در محیط هاي متلاطم و پرتغییر 6-4 - 117 برخی از مشکلات متدولوژي EAP در محیط هاي متلاطم و پرتغییر 7-4 - 119 بررسی برخی از مشکلات متدولوژي هاي سنتی معماري سازمانی در محیط هاي متلاطم و پرتغییر 8-4 - 140 انطباق چارچوب زکمن با اصول معماري سازمانی چابک 1-5   چکیده : درحال حاضر معماري سازمانی یکی ازعوامل مهم و کلیدي درانجـام ماموریـت هـاي سـازمان هـامحسوب می شود. مدیران سازمان ها براي کاهش هزینه ها و خطرات متعدد و افزایش کارآیی ، سـودآوري، بهره وري و اثربخشی نیازمند تهیه و تدوین برنامه هاي جامع فناوري اطلاعات بارویکرد معماري سـازمانیمی باشند. معماري سازمانی درطی فرآیندي بنام "فرآیند تدوین معماري سازمانی" زیـر نظـر مـدیران ارشـدسازمان وبا مدیریت مستقیم مدیرفناوري اطلاعات سازمان شکل مـی گیـرد. هـدف معمـاري سـازمانی ایـناست که فناوري اطلاعات را از حالت یک ابزار خارج کرده وبه یکی از منابع سـازمان در کنـار سـایر منـابعسازمان تبدیل نماید. بطوري که در خدمت ماموریـت هـاي سـازمان باشـد . در حـال حاضرسـازمان هـايمختلف به ویژه سازمان هاي بزرگ براي اجراي فرآیند معماري سازمانی وبه خصوص برنامه ریزي معمـاريسازمانی دچارمشکلاتی هستند. فرآیند معماري ساز مانی بسیار لخت ، کند و فرسایشی می باشـد ودر نتیجـهموجب عدم اجراي صحیح یا توقف هاي زیاد ویا حتی شکست معماري سازمانی می شود . هنگامی که در مساله اي آشفتگی و تلاطم وجود داشته باشد چابکی یکی از کلید هـاي حـل مـسالهمی باشد. چابکی به توانایی براي ایجاد و پاسخگویی به تغییرات محـیط مـتلاطم تجـاري گفتـه مـی شـود.چابکی به مفهوم تندي ، سرعت ، سبکی و زیرکی می باشد و بـه خلاقیـت و ابتکـار و نـوآوري نیـاز دارد. متدولوژي هاي چابک تطبیق پذیر هستند و خودشان را با تغییرات تطبیق می دهند. مفهوم چابکی در علوموفنون مختلف نتایج برجسته اي را ایجاد نموده ودرحوزه معماري نرم افزار هم نتایج قابـل تـوجهی را ارائـهنموده است . امید است دراین تحقیق بتوانم مصادیق چابکی دربرنامه ریزي معماري سازمانی و مـدل هـا و تجربـه هـايموفق را ارائه نمایم .           کلمات کلیدي : (Enterprise Architecture) معماري سازمانی (Agile Enterprise Architecture) معماري سازمانی چابک (Agility) چابکی متدولوژي هاي چابک (Agile Methods) (Agile Modeling) مدلسازي چابک (Agile Project Management) مدیریت پروژه چابک (Agile Documentation) مستند سازي چابک (Agile Process) فرآیند چابک (Adaptive Architecture) معماري تطبیق پذیر (Agile Reference Model) مدل مرجع چابک (Agile Framework) چارچوب چابک • و ...                                 فصل اول   معرفی موضوع               1-1- مقدمه : در حال حاضر بکارگیري صحیح فناوري اطلاعـات و ارتباطـات بـه عنـوان یـک مـساله جدیـد درسازمان هاي بزرگ مورد توجه قرار گرفته است. ازاین رو بیشتر سازمان ها براي رسـیدن بـه اهـداف خـودباید بتواننداز فناوري اطلاعات و ارتباطات درجهت تدقیق ، تسریع و تسهیل کارهاي خود ، بهترین اسـتفادهرا بنمایند. هر سازمان باید از طریق انجام معماري سازمانی ، نیازمندي هاي خود را شناخته وراه حـل هـا وراهکارهاي حل مشکلات را کشف نماید. مشکل این است که فرآیند اجراي معماري سازمانی بـسیار کنـد، پرهزینه ، مشکل و فرسایشی می باشد در نتیجه یا اجراي معماري سازمانی بـه شکـست منجـر شـده و یـااینکه نتیجه لازم را نخواهد داشت . یکی از مهمترین دلایل کندي و فرسایشی بودن فرآیند معماري سازمانی تغییـرات مـداوم در حـوزهفناوري و یا ماموریت هاي یک سازمان است . یکی از نظریه ها ي مطرح شده در حوزه معماري سازمانی مفهوم چـابکی مـی باشـد. چـابکی بـهمعنی تطبیق پذیر بودن در مقابل تغییرات مداوم تجاري می باشد. فرآیند معمـاري سـازمانی بایـد در محـیطهاي متلاطم تجاري با کمترین هزینه و کمترین زمان و به شـکل بهینـه صـورت پـذیرد. فرآینـد معمـاريسازمانی باید چابک بوده و در مقابل تغییرات مداوم تطبیق پذیرباشد . معماري سازمانی چابک یـک پـارادایمطراحی و مدلسازي براي معماري سازمانی می باشد .                 1-2- تعریف مساله : درحال حاضر معماري سازمانی یکی ازعوامل مهم و کلیدي درانجـام ماموریـت هـاي سـازمان هـامحسوب می شود. مدیران سازمان ها براي کاهش هزینه ها و خطرات متعدد و افزایش کارآیی ، سـودآوري، بهره وري و اثربخشی نیازمند تهیه و تدوین برنامه هاي جامع فناوري اطلاعات بارویکرد معماري سـازمانیمی باشند. معماري سازمانی درطی فرآیندي بنام "فرآیند تدوین معماري سازمانی" زیـر نظـر مـدیران ارشـدسازمان وبا مدیریت مستقیم مدیرفناوري اطلاعات سازمان شکل مـی گیـرد. هـدف معمـاري سـازمانی ایـناست که فناوري اطلاعات را از حالت یک ابزار خارج کرده وبه یکی از منابع سـازمان در کنـار سـایر منـابعسازمان تبدیل نماید. بطوري که در خدمت ماموریت هاي سازمان باشـد . فرآینـد معمـاري سـازمانی ازسـهقسمت اصلی برنامه ریزي راهبردي فناوري اطلاعات ، برنامه ریـزي معمـاري سـازمانی و اجـراي معمـاريسازمانی تشکیل گردیده است . در حال حاضرسازمان هاي مختلف به ویـژه سـازمان هـاي بـزرگ بـراي اجـراي فرآینـد معمـاريسازمانی وبه خصوص برنامه ریزي معماري سازمانی دچارمشکلاتی هستند. فرآیند معماري سـازمانی بـسیارلخت ، کند و فرسایشی و هزینه بر می باشد ودر نتیجه موجب عدم اجراي صحیح ، لختی ویا حتی شکـستمی شود . یکی از مهمترین دلایل کندي و فرسایشی بودن فرآیند معماري سازمانی تغییرات مداوم ، گسترده وپیش بینی نشده (غیرقابل پیش بینی) در حوزه فناوري و یا ماموریت هاي یک سازمان است . در فرآیندهاي رایج معماري سازمانی مشکلات و تغییرات احتمـالی را پـیش بینـی کـرده وبـراي آنراهکارهاي مناسب را درنظرمی گیرند ، بدین ترتیب درهنگام وقوع تغییرات آنهـا را مـدیریت و کنتـرل مـینمایند . اما سوال اینجاست که آیا همه تغییرات فناوري و ماموریتی و غیره را مـی تـوان پـیش بینـی کـرد ؟ سازمان ها امروزي به دلیل گستردگی و پیچیدگی و همچنـین رقابـت هـاي گـسترده و مـشکلات متعـدد وهمچنین تغییرات و پیشرفت هاي مکرر فناوري دریک دریاي مواج و مـتلاطم حرکـت مـی کننـد لـذا همـهمشکلات و تغییرات احتمالی را نمی توان پیش بینـی کـرد ، لـذا درصـورت بـروز تغییـرات گـسترده و بـهخصوص پیش بینی نشده کلیه فرآیندهاي یک سازمان وبه ویـژه فرآینـد معمـاري سـازمانی دچارمـشکلاتعدیده اي می شوند. این مساله به این دلیل است که بـراي مقابلـه بـا تغییـرات آنـی و پـیش بینـی نـشده 1 فناوري یا ماموریتی دربرنامه ریزي چاره اي اندیشیده نشده است . این مساله سبب می شود تا فرآیند معماري سازمانی درهنگام بروز تغییرات پیش بینـی نـشده دچـارمشکل و لختی شود چرا که انرژي زیادي صرف خواهد شد تا بـا شـرایط جدیـد خودمـان را تطبیـق داده ومشکلات ناشی از آن را حل نماییم . برخی مشکلاتی که درهنگام بروز تغییرات پیش بینـی نـشده در جریـان فرآینـد معمـاري سـازمانیموجب بروز لخت شدن اجراي فرآیند ویا حتی شکست آن می شوند عبارتند از : - سخت بودن تولید محصولات و فرآورده هاي معماري سازمانی - تولید حجم عظیمی از مستندات - وجود افراد تطبیق ناپذیر در تیم معماري سازمانی و درسازمان - اصراربیش از حد داشتن به مسائل تکنیکی به جاي همکاري و کارتیمی - استفاده از متدولوژي هاي نامناسب - عدم وجود ابتکار وخلاقیت درافراد و تبعیت محض از برنامه ها و رعایت حداکثر بوروکراسی - وجود فازها و چرخه هاي طولانی - برگزاري جلسات نامناسب کارشناسی و مدیریتی - و... همه مشکلات ارائه شده و سایرمشکلات زمانی دردسر آفرین هستند کـه درجریـان اجـراي فرآینـدمعماري سازمانی ، مشکلات پیش بینی نشده بـه صـورت مـداوم و گـسترده در زمینـه فنـاوري و مـامورتیصورت پذیرد . اگر هیچ تغییري صورت نگیرد که مشکلی نخواهیم نداشت. اگـرهم مـشکل باشـد بـا تغییـر اولیـهبرنامه ها می توان براي یکبار همه مشکلات راحل کرد . اگـر تغییـرات قابـل پـیش بینـی باشـند مـی تـوانبابرنامه ریزي صحیح آنها را مدیریت کرد. دراین صورت چون تغییرات قابل پیش بینی و مدیریت هـستند ،مثلا اگر فقط مشکل این باشد که حجم مستندات زیاد است می توان ازروش هاي خاصـی تبعیـت نمـوده وآنها رابه عنوان استاندارد درنظرگرفت و مستندات را به شکل کم و بهینه ایجـاد نمـود. ایـن همـان انعطـافپذیري2 معماري سازمانی است که یک صفت کیفی 3 مناسب بوده و معمـولا در فرآینـدهاي رایـج معمـاري   1 Non Predicted 2 Flexibility 3 Quality Attribute سازمانی رعایت می شوند. هرچه انعطاف پذیري بیشتر باشد فرآیند معمـاري سـازمانی در مقابـل تغییـراتپیش بینی شده مقاوم تر خواهد بود . اما سوال اینجاست که آیا همه تغییرات را بـا توجـه بـه تغییـرات مکـرر مـاموریتی و پیـشرفت هـافناوري و محیط متلاطم تجاري و اقتصادي و اجتماعی و سیاسی و... که برسازمان اثرگذارند می توان پـیشبینی کرد .؟؟! بنابراین مشکل این است که درصورت بروز با مشکلات و تغییرات پیش بینی نـشده درفرآینـدمعماري سازمانی چگونه برخورد نماییم . بدین منظور مساله رابه این شکل تعریف می نماییم :       فرآیند رایج معماري سازمانی هنگام مواجه شدن با تغییرات پیش بینی نشده ، بـسیار شـکنند ه مـی باشـد ،لذا اجراي آن به مخاطره افتاده وحتی ممکن است به شکست منجر شود. زمان و هزینه زیادي به هـدر مـی رود و   معماري سازمانی نتیجه و اثربخشی لازم راندارد. این بحران به دلیل وجود عـواملی مثـل حجـم بـالاي مـستندات ،   سخت بودن مدلسازي ، سخت بودن تولید فرآورده ها ، وجود متدولوژي هاي نامناسب با چرخه هاي بلند ، وجـود افراد غیرخلاق و فاقد همکاري جمعی و... دچار مشکلات پیچیده تري خواهد شـد. اگـر تغییـري نداشـته باشـیم مشکلی نخواهیم داشت!!! واگر تغییرات قابل پیش بینی باشند ، هرچه قدرهم که گسترده و زیاد باشند می تـوان بـا برنامه ریزي مناسب و افزایش انعطاف پذیري معماري سازمانی آنها را مدیریت و کنتـرل نمـود و عوامـل نامناسـب   مثل حجم بالاي مستندات را با راهکارهاي خاص حل نمود . اما آیا می توان همه تغییرات را پیش بینی نمود ؟؟ آیا می توان فرآینـد معمـاري سـازمانی را بـه گونـه اي برنامه ریزي و اجرا نمود که درصورت برخورد با مشکلات و تغییرات پیش بینی نشده ، مقاوم و تطبیق پـذیر باشـد ؟ درصورت وجود ، این فرآیند باید چه مشخصات و ویژگی هایی داشته باشد ؟               1-3- اهداف تحقیق : انتخاب مدل ها ، ابزارها و راه حل هاي مناسب جهت چابکی و تطبیـق پـذیري در مقابـل تغییـراتیکی از نیازهاي هر پروژه اي است که به نوعی با سازمان در ارتباط است. درفرآیند معمـاري سـازمانی هـم چابکی و تطبیق پذیري امري اجتناب ناپذیر می باشد. به طور کلی استفاده از روش ها ، تیم هـا و ابزارهـايچابک در فرآیند معماري سازمانی مزایاي فراوانی دارند و اهداف این تحقیق می باشند. برخی از ایـن مزایـاعبارتند از : ارتباط آسان تر بین سهامداران : معمار ویا معماران بهتر می توانند نظرات و یا خروجی هاي معماري سازمانی را بـه سـایر ذینفعـانمعماري سازمانی در سازمان منتقل نمایند. اهمیت ایـن موضـوع زمـانی مـشخص مـی شـودکه برخـیذینفعان معماري سازمانی مثل مدیران سازمان درطول فرآیند معماري سازمانی تغییرنمایند . انتقال ساده تر تجربیات : با بکارگیري روش ها و ابزارها و مدل هاي چابک چون مسائل غیرضروري هم حذف می شـود درنتیجه انتقال آن به ذینفعان معماري سـاده تـر مـی باشـد. اهمیـت موضـوع زمـانی اسـت کـه تغییـراتماموریتی یا تکنولوژي در حال اثرگذاري برسازمان است . امکان مدیریت بهتر تغییرات : با استفاده از روش ها ، ابزارها و مدل هاي چابک ، تغییرات را بهتـر مـی تـوانیم مـدیریت نمـاییم. اهمیت این مساله زمانی مشخص می شود که دربرنامه ریزي معماري سازمانی و اجراي آن پـروژه هـايبسیاري تعریف گردیده و هرکدام به تخصص هاي متنوعی نیاز دارد و درنتیجه نیاز به مدیریت وبرنامـهریزي و بودجه ریزي پروژه ها وجود دارد. کاهش حجم مستندات کاغذي : یکی از بزرگترین مشکلات فرآیند معماري سـازمانی و بـه خـصوص فـاز برنامـه ریـزي معمـاريسازمانی تولید حجم انبوهی از مستندات کاغذي می باشد که این مساله موجب بـروز مـشکلات زیـاديمی باشد. یکی از مهمترین اهداف بکارگیري مدل ها ، روش ها و ابزارهاي چابک کم کردن اسـتفاده ازکاغذ و مدیریت آنها می باشد. اهمیت این مساله زمانی می باشد که به دلیل تغییرات مکرر مـاموریتی و فناوري مجبور باشیم تا خروجی ها را اصلاح و دوباره تولید کنیم و یا اینکه گـزارش هـاي جدیـدي راتهیه نماییم . کاهش هزینه ها و زمان اجرا و افزایش کیفیت : اصولا مدیریت سازمان ها و پروژه ها به دنبال این هستند تـا هزینـه هـاي پـروژه و زمـان اجـرا راکاهش داده و کیفیت و اثربخشی را بالا ببرند. یکی از اهداف استفاده از مدل ها و ابزارها و روش هـايچابک هم کاهش هزینه و افزایش اثربخشی در سازمان می باشد. اهمیت کار زمانی روشن می شود کـهبه هنگام تغییرات مداوم و متعدد مامورتی و یا تکنولوژي هزینه هاي زیادي بر سازمان تحمیل می شـود .