فرمت فایل: ورد –Word و قابل ویرایش تعداد صفحات: 24     امروزه اعتیاد یک بیماری زیستی _ روانی ¬_ اجتماعی قلمداد می شود و عوامل متعددی در گرایش به سوء مصرف مواد مخدر موثر است. این عوامل در تعامل با یکدیگر منجر به سوء مصرف و سپس وابستگی به مواد می شوند زیرا به صورت درهم تنیده ای در پیدایش اعتیاد مؤثرند. اعتیاد یک ناهنجاری فردیست که جسم ، فکر ، احساسات و عاطفه ، ارزشها ، روابط فردی ، خانوادگی ، اجتماعی ، معنوی و روحانی را در بر می گیرد. معتاد کسی است که در اثر مصرف مکرر و مداوم وابسته به مواد مخدر یا دارو شده باشد. به عبارت دیگر قربانی هر نوع وابستگی جسمانی یا روانی به مواد مخدر شناخته می شود. البته هر معتادی اعتیاد او با اولین مرتبه مصرف شروع می شود. از نظر تربیت شناسی هر نوع موادی که ایجاد وابستگی نماید و پس از مصرف چنان تغییراتی را در فرد بوجود آورد که از نظر اجتماعی قابل قبول و پذیرش نباشد و اجتماع نسبت به آن حساسیت یا واکنش نشان دهد ، آن مواد غیر مجاز و کسی که چنین موادی را مصرف می کند ، معتاد شناخته می شود. بطور کلی اعتیاد نتیجه مصرف موادی است که بواسطه تغییرات بیولوژی و فیزیولوژی حاصله از مصرف مواد مخدر تحمل ایجاد شده موجب بر خوردن تعادل عادی موجود در سیستم عمومی بدن انسان می گردد. طرحواره هاي ناسازگار به عنوان زيرساختهاي شناختي منجربه تشكيل باورهاي غير منطقي ميشوند. طرحواره ها داراي مؤلفه هاي شناختي،عاطفي ورفتاري هستند. هنگامي كه طرحواره هاي ناسازگار اوليه فعال ميشوندسطوحي از هيجان منتشر ميشود ومستقيم ويا غير مستقيم منجر به اشكال مختلفي از آشفتگي هاي روان شناختي نظير افسردگي ، اضطراب ، عدم توانايي شغل، سوء مصرف مواد ، تعارضات بين فردي و مانند آن مي شود. طرحواره هاي ناسازگار مستقيماً منجر به اختلال شخصيتي خاص نمي شود اما آسيب پذيري فرد را براي اين اختلالات افزايش مي دهند.يانگ (1999)بيان مي كندكه طرحواره هاي ناسازگار بيشتر از آنكه نتيجه وقايع تكان دهنده مجزا باشند ، بيشتر احتمالا ًبوسيله ي الگوي مداوم و"تجارب سمي"روزمره با اعضاءخانواده و همتايان ايجاد مي شوند كه به نحو فزاينده اي طرحواره ها را تقويت مي كنند. يانگ ريشه ي تحولي طرحواره هاي ناساز گاراوليه را در تجارب ناگوار دوران كودكي مي داند و در واقع به نوعي وجود تجارب ناگوار دوران كودكي به احتمال بروز اختلال شخصيت در بزرگسالي ربط مي دهند. بر طبق نظر يانگ، طرحواره هاي ناسازگار اوليه به دليل ارضا نشدن نياز هاي اساسي دوران كودكي به وجودمي آمده اند و اعتقاد بر آن است كه انسان ها 5 نيازاساسي دارند كه شامل: 1 – دلبستگي ايمن به ديگران 2 – خود گرداني،كفايت و هويت 3 – آزادي در بيان نيازها وهيجانات سالم 4 – خود انگيختگي وتفريح 5 – محدوديت هاي واقع بينانه وخويشتنداري مي باشد. گاهي اوقات تعامل بين خلق و خوي كودك ومحيط اوليه به جاي ارضاءاين نيازها، منجر به ناكامي آنها مي شود كه باعث شكل گيري طرحواره هاي ناساز گاراوليه مي شود. (يانگ،1999؛ترجمه صاحبي وهمكاران، 1386 ) طرحواره هاي ناساز گاراوليه، الگوهاي هيجاني و شناختي خود آسيب رساني هستند كه در ابتداي رشد و تحول در ذهن شكل گرفته اند و در مسيرزندگي تكرار مي شوند. طرحواره هاي ناساز گار اوليه براي بقاء خودشان مي جنگند اين امر نتيجه تمايل بشر به"هماهنگي شناختي" است.اگر چه فرد مي داند طرحواره هامنجر به ناراحتي مي شود ولي با اين طرحواره احساس راحتي مي كند وهمين احساس راحتي فرد را به اين نتيجه مي رساند كه طرحواره اش درست است .افراد به سمت وقايعي كشيده مي شوند كه با طرحواره هايشان هم خواني دارند وبه همين دليل تغيير طرحواره سخت است. طرحواره ها نقش عمده اي در تفكر ، احساس ، رفتار و نحوه ي برقراري ارتباط با ديگران بازي مي كند. طرحواره هادر اوايل دوران كودكي يا نوجواني باژنهايي دقيق از محيط پيرامون ايجاد ميكند. اين طرحواره ها درطول زمان به حركت خود ادامه مي دهند و خود را به تجارب بعدي زندگي تحميل ميكنند.(يانگ،2003،ترجمه حميد پور واندوز،1386) طرحواره هامطابق با 5 نياز تحولي كودك به 5 حوزه بريدگي وطرد، خود گرداني وعملكرد مختل ، محدوديت هاي مختل ، ديگر جهت مندي ،گوش به زنگي بيش از حد و بازداري ، تقسيم شده اند كه هر كدام شامل چند طرحواره مي شوند.حوزه بريدگي وطرح شامل : طرحواره هاي رها شدگي/ بي ثباتي ، بي اعتمادي / بدرفتاري ، محروميت هيجاني ، نقص/ شرم وانزواي اجتماعي/ بيگانگي است.حوزه هاي خود گردان و عملكرد مختل شامل طرحواره هاي وابستگي بي كفايتي، آسيب پذيري نسبت به ضرر يا بيماري، خود تحول نيافته /گرفتار وشكست مي باشد. حوزه ي محدوديت هاي مختل شامل استحقاق/ بزرگ منشي، خويشتن داري وخود انضباطي ناكافي است. حوزه ديگر جهت مندي شامل طرحواره هاي اطاعت، ايثار وپذيرش جويي مي باشد و حوزه ي گوش به زنگ بيش از حد و بازداري شامل طرحواره هاي منفي گرايي/ بد بيني، بازداري هيجاني، معيارهاي سرسختانه/عيب جويي افراطي وتنبيه مي باشد. (يانگ،ترجمه صاحبي وحميد پور،1384) با ريشه يابي اعتياد در مي يابيم كه طرح واره هاي ناسازگار اوليه و راههاي ناكارآمدي كه بيماران از راه آن ها یاد مي گيرند كه با ديگران كنار بيايند، اغلب زير بناي نشانه هاي مزمن اختلالات محور I مثل اضطراب ، ‌افسردگي ، سوءمصرف مواد و اختلالات روان –تني بشمار مي روند. طرح واره هاي ناسازگار اوليه ، قديمي ترين مؤلفه هاي شناختي هستند و حتي گاهي اوقات پيش از آن كه كودك زبان را بياموزد، شكل مي گيرند و اغلب نفوذ خود را بر سيستم پردازش داده ها ، در زير آستانه ي هوشياري اعمال مي كنند.طرح واره ها ، ساختارهاي دايمي سيستم شناختي هستند كه به عنوان صافي و كليشه ، در خالص كردن تجربه ي فرد از دنيا عمل مي كنند و فرد را در سازماندهي رفتارش ياري مي دهند. به بيان ديگر ، طرح واره ، نوعي الگوي سازمان يافته ي تفكر ، ‌احساس و رفتار مبتني بر مجموعه اي از طرح واره هاست. بحث هوش هيجاني در سالهاي پاياني قرن بيستم مطرح گرديد.بر اساس اين مفهوم انديشه و هيجان آن گونه كه قبلا فرض مي شد ، جداي از هم نيستند.هوش هيجاني آخرين تحول و مفهوم سازي مهم در فهم ارتباط بين فكر و هيجان است.برخلاف عقايد پيشين، بهترين و منحصر به فردترين كمكي كه اين مفهوم انجام داده ، اين است كه هيجان ها و افكار را با هم سازگار مي داند و آنها را به شكل هوشمندانه اي با هم تركيب مي كند. هوش هيجاني آگاهي از هيجان ها و چگونگي اثرگذاري اين آگاهي در روابط بين فردي است. هوش هيجاني در جهت مهار هيجان ها در مناسبات بين فردي به كار مي آيد. همچنين در فرد ايجاد انگيزه مي كند تا نيروهاي دروني خود را در مسير موفقيت به حركت در آورد. كوپر و ساواف هوش هيجاني را بر حسب دانش اوليه هيجاني،تناسب هيجاني، عمق هيجاني و كيمياگري هيجاني تعريف كرده اند. مراد از دانش اوليه ي هيجاني دانشي است كه فرد از ماهيت و كنش وري احساسات خود دارد. تناسب هيجاني، انعطاف پذيري و شدت احساسات و هيجان ها است. عمق هيجاني، استعدادي براي رشد و تقويت يا عمق بخشيدن به هيجان ها و كيمياگري هيجاني، توانايي استفاده از احساسات و هيجان ها براي خلاقيت است. نخستين اصل هوش هيجاني اين است كه بنياد تمام يادگيري هاي اصيل و پايدار و مراقبت از روابط است. در حال حاضر دو رويكرد1 عمده در خصوص هوش هيجاني مطرح شده و تعاريف و مدل هاي هوش هيجاني در حوزه ي اين دو روي كرد ضابطه بندي شده اند: الف) رويكرد توانايي 2،كه مبتني بر مهارت هايي است كه هوش هيجاني را به مثابه ي يك هوش مبتني بر هيجان در نظر مي گيرد . ب) رويكرد مختلط 3 كه بر توانايي و ساير ويژگي ها مانند انگيزش و حالت هاي هشياري مبتني است و هوش هيجاني را با ساير مهارت ها و ويژگي ها مانند به زيستي و سلامت، انگيزش و توانايي برقراري رابطه با ديگران تركيب مي كند. ابداع مفهوم ((هوش هيجاني )) اوليه از طرف سالووي وماير 4در اوايل دهه 1990 در يك مقاله ي نظري صوت گرفت. آن ها در 1997 در آخرين تعريف خود از عبارت مذكور، چهار مؤلفه ي اساسي پايه را براي آن (هوش هيجاني) ذكر كردند كه عبارتند از: الف) ادراك، ارزيابي و ابراز هيجان.