فرمت فایل: ورد –Word و قابل ویرایش تعداد صفحات: 63     سختي چوب: سختي چوب مقاومتي است كه اين ماده در برابر نفوذ يك جسم جامد كه تحت اثر نيرويي كه متناسب با سستي يا سفتي چوب مي‌باشد، از خود نشان مي‌دهد. با تعيين سختي چوب مي‌توان كيفيت اين جسم را در هنگام كار با تيغه‌هايي كه عمليات مختلف مكانيكي را جهت تبديل و يا شكل دادن به آن انجام مي‌دهند، مشخص ساخت. به علاوه در تعيين مصارفي نظير فرش چوبي (پاركت) كه پيوسته چوب تحت تأثير سايش قرار مي‌گيرد، مشخص نمودن سختي چوبها را در انتخاب گونه‌هاي چوبي مناسب راهنمايي مي‌نمايد».   - عوامل مؤثر بر سختي چوب: (الف)- جرم ويژه: سختي چوب به شدت با تغيير جرم ويژه تغيير مي‌يابد، و تغييرات اين دو كيفيت با همديگر هم آهنگ مي‌باشند. به همين علت تقسيم‌بندي چوبها بر مبناي سختي نظير تقسيم‌بندي براي جرم ويژه چوب مي‌باشد. بين جرم ويژه و درجه سختي روابط ثابت شده‌اي وجود دارد كه: 2d و 644+ 4 و 145- = (ب) - مقدار رطوبت: درجه سختي چوب با افزايش رطوبت اين ماده كاهش مي‌يابد و اين تقليل سختي، بين رطوبت 0% و 30% ديده مي‌شود ولي تا رطوبت 20% محسوس‌تر است. (ج)- جهت الياف چوب: سختي چوب در مقطع (سطح) عرضي بيش از مقدار آن در سطح شعاعي و مماسي است و مقدار آن تقريبا به دو برابر سطوح اخير مي‌رسد. ولي سختي چوب بين دو سطح شعاعي و مماسي تفاوت محسوسي ندارد و تقريبا يكسان است.       - لطمات وارده به چوب در اثر خشك شدن چوبهاي بهره‌برداري شده در جنگل كه در محل دپو جمع‌آوري مي‌شوند داراي مقاطع زيادي هستند و به اين ترتيب به سرعت خشك مي‌شوند. اين خشك شدن گاه وزن چوب را تا سبك‌تر مي‌كند (يعني گاهي حدود 300 ليتر آب از هر متر مكعب چوب بعضي پهن برگان تبخير و خارج مي‌گردد.) كه در بعضي روشهاي خروج چوب (مانند حمل روي آب) داراي اهميت ويژه‌اي است. خشك شدن چوب در درجه اول از طريق مقاطع چوب است و به اين ترتيب هر قدر طول گرده بينه‌ها كمتر باشد زودتر خشك مي‌شوند. در صورت پوست كندن و شكافتن، عمل خشك شدن مقداري تسريع نموده. شرايط آب و هوايي و وضعيت چيدن چوب نيز در سرعت خشك شدن مؤثر است. در زمستان چوب تقريبا رطوبتي از دست نمي‌دهد. خشك شدن چوب در ماههاي ارديبهشت تا اواخر مهر ماه شدت دارد (حداكثر مردادماه). در صورتي كه چوب در سايه درختان دپو شود عمل خشك شدن آن به علت ركود هوا و فقدان تابش آفتاب به طور چشمگيري كند مي‌شود. تابش آفتاب موجبات تسريع در خشك شدن چوب را آن هم غالبا بطور يكطرفه فراهم مي‌كند كه اغلب به ايجاد شكافهاي طولي منجر مي‌شود (مخصوصا در چوبهاي پوست كنده شده) در صورتيكه تاج درخت پس از قطع (در زمانيكه شيره نباتي جريان دارد) باقي بماند. موجبات تسريع در خشك شدن آن فراهم مي‌شود و برون چوب مقدار زيادي رطوبت خود را از دست مي‌دهد. اين كار از عمل پوست كندن درخت مؤثرتر است ولي درخشك شدن درون چوب اثري ندارد زيرا درون چوب به هر حال به كندي خشك مي‌شود. در مورد درختان پهن برگ مخصوصا راش اين كار نبايد بيش از 4 هفته طول بكشد زيرا به كيفيت چوب لطمه وارد خواهد شد (مثلا بروز شكافهاي حلقوي) در مورد سوزني برگان، اگر خطر حمله حشرات پوست وجود داشته باشد بيش از 4 هفته هم اشكالي ندارد. در صورتيكه چوبهاي نازك و استري درست چيده شوند با سرعت خيلي بيشتر خشك مي‌شوند. در صورتيكه چوبهاي استري به صورت مربع يا مثلثي چيده شوند باز هم سريعتر خشك مي‌شوند. (چوبهاي سوختي و زغال)2 - دوام طبيعي چوب (عمر چوب)1 ماده چوبي در برابر عوامل فيزيكي و شيميايي كه به ساير مصالح ساختماني به سهولت آسيب رسانيده و باعث انهدام آنها مي‌شود، مقاومت نشان مي‌دهد. بدين منظور مي‌توان از چوب در ساختمان اسكله بنادر و اماكن با تغييرات شديد جوي، محلهايي كه انواع گازها در آن پخش مي‌شود استفاده كرد، ولي حشرات و قارچها از عوامل مخرب مهم در چوب بشمار مي‌روند و تنها اين عوامل هستند كه به دوام طبيعي آن لطمه مي‌زنند و چوبهايي كه در اماكن مرطوب سربسته قرار گيرند زودتر مورد حمله آنها واقع مي‌شوند. هر قدر چوب خشك‌تر باشد و محيط هم رطوبت نسبي كمتري داشته و پيوسته تهويه گردد، دوام چوب بيشتر مي‌شود بطوريكه وسايل چوبي كه در مناطق خشك مصر بعد از چندين هزار سال بدست آمده كاملا سالم مانده است. براي افزودن به دوام چوب بايد آن را با مواد ضدحشره و ضدقارچ آغشته و اشباع نمود. پردوام‌ترين چوبها از بين پهن برگان بلوط، شاه بلوط، نارون و اقاقيا است و از بين سوزني برگان ملز و سرو مي‌باشد. دوام طبيعي چوب وابسته به تركيبات شيميايي است كه در اين جسم وجود دارد. بطور كلي چوبهايي كه طبيعتا حاوي مواد حفاظتي (ضد حشرات و قارچها) مانند انواع مواد معطر، صمغها و تانن و يا فاقد مواد ذخيره‌اي نشاسته‌اي (مواد قندي) زياد باشند در برابر عوامل مخرب بيولوژيك از خود پايداري بيشتري نشان مي‌دهند مثل چوب سرو و بلوط. چوب چنار طبيعتا كم دوام است ولي ستونهاي چوبي عالي قاپو در اصفهان از چنار مي‌باشد و پس از گذشت بيش از سيصد سال همچنان استوار است كه علت سالم ماندن آن را بايد خشك بودن محيط و تهويه مداوم ايوان كاخ دانست. علت ديگر تخريب چوب آتش‌گير بودن آن است. چوب با آنكه در اثر حرارت ابعادش تقريبا غيرقابل تغيير باقي مي‌ماند ولي پس از اينكه به نقطه اشتعال رسيد، مي‌سوزد و اين عمل خودسوزي تا پايان تبديل چوب به ذغال ادامه مي‌يابد. در واقع آستانه آتش‌گيري چوب در مقايسه با فلزات و مصالحي كه در ساختمان به كار مي‌رود پائينتر است و به خاطر اين موضوع بايد در هنگام مصرف و ساختن محصولات چوبي كه ممكن است در معرض آتش‌سوزي قرار گيرد، در صورت امكان آن را با مواد ضد آتش آغشته و اشباع كرد و يا با مصالح مناسب ساختماني سطح آن را اندود كرد. (در مورد ستونهاي چوبي). - انواع چوب‌هاي كاربردي3 چوب ماده‌ايست طبيعي، جامد، متخلخل و اليافي شكل كه داراي سلولهاي مختلفي است و اين سلولها در جهت‌هاي مختلف درخت قرار گرفته‌اند. به طور كلي چوب‌هاي مورد مصرف در صنايع چوب به دو دسته پهن برگان و يا سخت چوبها و سوزني برگان يا نرم چوبها تقسيم مي‌شوند. از آنجايي كه اكثر چوبهاي پهن برگ نسبت به سوزني برگان داراي سختي و وزن مخصوص بيشتري هستند اصطلاح سخت چوب به آنها اطلاق مي‌شود و در مقابل به سوزني برگان، نرم چوب گفته مي‌شود؛ زيرا وزن مخصوص و سختي كمتري نسبت به پهن برگان دارند. با وجود آنكه چوب انواع متعددي دارد ولي به علت كم بودن تعداد و جنس نامناسب بعضي از گونه‌ها فقط مي‌توان تعدادي از هزاران نوع چوب را در ساخت سازه‌هاي چوبي مورد استفاده قرار داد. عمده چوبهايي كه در صنايع چوب ايران مورد استفاده قرار مي‌گيرند عبارتند از: 1- چوب‌هاي پهن برگ: * راش : اين چوب به رنگ صورتي مايل به قهوه‌اي (گلي روشن) بوده و داراي دوك‌هاي ظريف (بارانك) و لكه‌هاي قهوه‌اي رنگ (پرمگس) است. اين چوب ريزبافت، نيمه سوخت و نيمه سنگين است و از آن براي توليد مبل، پاركت، روكش و تخته چند لايه، جعبه، اتاق اتومبيل، قايق‌سازي، بشكه‌سازي و غيره استفاده مي‌شود. * توسكا: رنگ اين چوب در هنگام قطع درخت صورتي روشن (قرمز) است كه پس از خشك شدن كم‌كم به رنگ نارنجي در مي‌آيد. چوبي است نسبتا نرم تا نيمه سخت و سبك و در مقابل ضربه و فشار مقاوم است. اين چوب در قايق‌سازي، مدادسازي، ساخت مبلمان، ساختمانهاي چوبي، كاغذسازي، جعبه‌سازي، منبت كاري، تخته چند لايه و روكش مورد استفاده قرار مي‌گيرد. * ملچ: چوبي به رنگ قهوه‌اي مايل به قرمز است و گاهي اوقات رگه‌هاي سبزرنگي در آن ديده مي‌شود. چوبي است درشت بافت، نيمه سخت و نيمه سنگين و نسبتا با دوام كه در برابر ضربه و خمش مقاومت دارد. از اين چوب بيشتر در ساختمانهاي چوبي، ساخت مبلمان، روكش، قايق‌سازي، وسايل ورزشي، در و پنجره و تخته چند لايه استفاده مي‌شود. * افرا (شيردار): چوبي سفيد رنگ مايل به كرم، ريزبافت و داراي تلألو صدفي خاصي است. اين چوب نسبتا سبك تا نيمه سنگين و نيمه سخت است و در ساخت اندامهاي مصنوعي، خراطي، ساخت مبلمان، روكش و تخته چند لايه، ساختمان چوبي آلات موسيقي و لوازم تزئيني به كار مي‌رود. * گردو: چوبي ريزبافت، به رنگ خاكستري مايل به قهوه‌اي تا قهوه‌اي تيره و داراي نقوش زيبا و نسبتا بادوام است. اين چوب نيمه سنگين و نيمه سخت و در مقابل فشار، خمش و كشش مقاوم است. از اين چوب بيشتر در كارهاي هنري، تهيه روكش، مبلمان، قنداق تفنگ، منبت و معرق كاري استفاده مي‌شود. * چنار: چوبي به رنگ سفيد روشن تا قرمز مايل به قهوه‌اي است كه لكه‌هاي قهوه‌اي صدفي مانند دارد. چوبي است نيمه سخت و با دوام كه براي ساخت درهاي اماكن متبركه، دسته ابزار، صندلي، غربال، صندوق، پاشنه‌سازي، پنجره‌سازي و خاتم‌سازي استفاده مي‌شود. * بلوط: چوبي به رنگ قهوه‌اي روشن تا تيره، درشت بافت و با دوام، نيمه سخت و سنگين و در برابر سايش مقاوم و بهترين چوب براي پاركت (فرش چوبي)، ساخت مبلمان، تهيه روكش، ساختمان‌هاي چوبي، تراورس راه‌آهن، چوبهاي معدن، پنجره‌سازي و مدلسازي است. * مهرز: چوبي ريزباف به رنگ سفيد تا سفيد مايل به كرم و سخت و نيمه سنگين است اين چوب در مقابل ضربه و سايش مقاومت دارد و در كاغذسازي تخته خرده چوب‌سازي، تخته فيبر، واگن‌سازي، دسته ابزار، تراورس راه آهن و چوبهاي تونلي از آن استفاده مي‌شود. * تبريزي: اين چوب به رنگ سفيد تا كرم روشن است و اغلب لكه‌هاي سياه رنگ و قهوه‌اي دارد. چوبي است نسبتا نرم، سبك كه دوام زيادي ندارد و كار با آن آسان است. براي ساخت تخته خرده چوب، كاغذسازي، كبريت‌سازي، جعبه‌سازي و ادوات كشاورزي از آن استفاده مي‌شود. 2- چوب‌هاي سوزني برگ: * كاج ايراني (كاج معمولي): چوبي درشت بافت، سفيد كه داراي روزنه‌ها، كانالهاي صمغي و گره‌هاي زيادي است. نسبتا سبك و نرم و در ساخت خانه چوبي، چوبهاي تونلي، تراورس راه آهن، جعبه‌سازي، در و پنجره‌سازي، تير برق و تلفن، كاغذسازي و غيره از آن استفاده مي‌شود. * نراد: چوبي به رنگ سفيد تا سفيد مايل به كرم تا قهوه‌اي مايل به صورتي، راست تار و داراي نقوش زيبايي است. چوبي است سبك، نرم و كم دوام كه كار با آن آسان است و در كارهاي ساختماني، مبل‌سازي، قفسه سازي، بسته‌بندي و كاغذسازي از آن استفاده مي‌شود. 3- جوبهاي وارداتي: * آكاژو (ساپلي): چوبي است به رنگ قرمز روشن تا قرمز مايل به قهوه‌اي، نيمه سخت و سنگين كه داراي رگه‌هاي موازي و پهن است. از اين چوب براي ساخت مبلهاي گران قيمت، تزئينات داخلي هواپيما و قطار، تخته چند لايه و روكش و ساخت لوازم موسيقي استفاده مي‌شود. رويشگاه اصلي اين گونه چوبي در برزيل، امريكاي مركزي و ساحل عاج است.