فرمت فایل: ورد –Word و قابل ویرایش تعداد صفحات: 21     قبل از ورود به بحث اصلي كه چگونگي تكوين و تكامل تشكيلات باستانشناسي در ايران است، چگونه توجه ايرانيان را در ابتداي امر نسبت به ميراث فرهنگي و آثار باستاني بايد به اختصار مورد مطالعه قرار داد. بر اساس مدارك موجود چنين به نظر مي رسد كه در ابتداي توجه ايرانيان به آثار باستاني از حد يك تفنن زودگذر و موقت كه اكثر اوقات با انهدام و ويراني آنها نيز همراه بوده است تجاوز نمي شود. 1) در اين باره بهترين شاهد مدعاي اعترافات محمد حسن خان اعتماد السلطنه است كه ضمن خاطرات روز شنبه 12 جمادي الاول سال 1303 هـ . ق كه مطابق است با بهمن ماه 1264 هـ .ش چنين نوشته شده است: « ... بعد از نهار خانه آمدم. تا عصر مشغول خواندن مسكوكات كهنه شدم. تازه به اين خيال افتادم. سكه كهنه جمع مي كنم» (اعتماد السلطنه 407) « ضمن خاطرات روز دوشنبه 24 جمادي الاول همان سال مي نويسد «صبح خواستم لباس نپوشم تمام روز خانه باشم، مشغول خواندن سكه كهنه كه حالا به اين خيال افتادم سكه كهنه جمع مي كنم شوم باز نشد. خانه ظل السلطان رفتم. خيلي صحبت شد. به خانه آمدم. كاغذ سختي به نايب السلطنه (نوشتم) استعفا از احتساب نمودم. بعد تا عصر با شيخ مهدي و عارفخان سكه هاي قديم را كه تازه خريده ام خوانديم ... ) اعتماد السلطنه 413 . اين تفنن خريد و فروش آثار باستاني بيشتر در ميان طبقه اعيان و اشراف جامعه در اواخر عهد ناصري رواج بوده است . آثار فرهنگ ايران به مرور و طريق مختلف وارد مجموعه هاي خصوصي مي شده است. يكي از اين راه هاي ورود اشيا به مجموعه هاي خصوصي به صورت هديه بوده است كه بهترين شاهد آن نوشته دكتر فووريه پزشك مخصوص ناصرالدين شاه قاجار است كه بين سال هاي 1360 تا 1309 هـ . ق در ايران به سر مي برد. خاطرات خود را در اين مدت مي نوشته است. دكتر فووريه مي نويسد: «اعتماد السلطنه در يكي از امامزاده هاي آهنگران كاشي هاي زيبايي به دست آورد كه اگرچه جلاي كاشي هاي طلايي را نداشتند ولي باز بي اهميت نبودند سه عدد از آنها رابرداشت و به من هديه داد ... (دكتر فووريه - 388) و ... تأسيس نخستين موزه در ايران شواهد ارائه شده فوق دال بر وجود آثار باستاني واشياء عتيقه درمجموعه هاي تماماً ويا قسمتي از آنها دريك موزه عمومي حفاظت مي شده اند هيچ گونه اطلاعي دردست نيست اما دراينكه بپذيريم كه نوعي موزه اختصاصي درمجموعه بناهاي سلطنتي قاجار دردوران سلطنت ناصر الدين شاه بايد وجود داشته باشد شواهد ومدارك محدودي دردست است. قديمي ترين سندي كه دراين مورد دردست است عبارت اشاره آميزي است به وجود نوعي موزه دربين بناهاي كاخ سلطنتي ناصر الدين شاه درسفرنامه هوتوم شيندلر كه نوشته است: ‹‹ شاهنشاه بچند فرنگي اذن دادند كه آن تپه وتپه هاي ديگر را بكنند، حيف است كه اين همه چيزهاي قديم از اين ولايت ببرند خوب بوداگــــر همـه چـــيز مـــثل آجــر ومهـر وغيره داخـل مـــوزه خــانه شـــاهـــنشاه گـــذاشــته مي شـــد ... ›› ودرجاي ديگر نوشته است كه: ‹‹ سه دانه مهر هم كه درحال حاضر درموزه خانه شاهنشاه هستند پيدا شده اند، وخطي كه روي آن مهرها هست خط مغول قديم است.›› ( ا . هوتوم شيندلر-207) براي نخستين بار درجمادي الاول سال 1335 هـ .ق برابر با 1295 هـ ش . به همت شخصي بنام مرتضي قلي خان ممتاز الملك (7) مجموعه اي از اشياء مختلف ترتيب داده مي شود ودرمحلي