چكيده: اين متن به بررسي مقاومت سدهاي مخزني بزرگ هنگام وقوع زلزله مي پردازد . گر چه سدهاي مخزني بسيار قديمي هستند ولي خسارتهاي وارده مربوط به سالهاي اخير مي باشد ما به بررسي رفتار سدهايي با ارتفاع 15 متر هنگام وقوع زلزله مي پردازيم ، حقيقت اين است كه سدهايي كه طبق طرح تكنولوژي جديد ساخته شده اند تنها خسارت بسيا ركمي د رژاپن ديده اند واين نشانگر اين است كه در برابر زلزله مقاومند روشهاي جديد ابداعي براي بررسي مقاومت در برابر زلزله بسيار سودمند مي باشند ( مهندسي خاك ) معرفي : حدود صدهزار سدمخزني در ژاپن وجود دارد . اكثر آنها طي زلزله هاي اخير آسب ديده اند اين متن رفتار سدهايي را كه حداقل 15 متر ارتفاع دارند توضيح مي دهد سدهايي كه در سال 1872 و 438 سد مخزني كه قبل از 1868 ساخته شده اند ( در دوران ادو ) سد سانوكي كه در سال 1952 ساخته شد يكي از سدهايي است كه با تكنولوژي جديد ساخته شده اند در ژاپن روشهاي استاندارد طراحي سدهاي از سال 1953 شروع شد . سدهاي مخزني كه حداقل 15 متر ارتفاع دارند از سال 1953 به بعد ساخته شدند و بعنوان سدهايي اطلاق مي شوند كه داراي خصوصيات جديد تكنولوژي مي باشند و آنهايي كه قبل از سال 1953 ساخته شده اند و احتمالا سدهاي خاكي ناميده مي شوند هر چند بعد از سال 1953 ودهه 70 نيز سدهايي ساخته شده اند كه بالاي 15 متر ارتفاع دارند همچنين به اين سدها نيز در اين متن سد خاكي گفته مي شود . رفتار سدهاي مخزني بزرگ در برابر زلزله صدمات وارده به سدهايي كه قبل از سال 1953 ساخته حداقل 15متر ارتفاع دارند در جدول شماره 1 نشان داده شده است كه جدول شماره 2خسارات وارده به سدهاي مدرني كه بعد از سال 1953 ساخته شده اند نشان مي دهد اين اطلاعات در موردزلزله هايي است كه در نزديكي اين سدها اتفاق افتاده است جداول نشان مي دهند سدهايي كه به شدت مورد آسيب قرار گرفته اند اكثر از سدهاي قديمي بوده اند هر چند بعضي از سدهاي جديد نيز از اين قاعده مستثني نيستند . زلزله اكيتاكن نانتيبو ( 1970 و شدت 65) خساراتي به سد آي نونو كه در سال 1961 ساخته شده و 41 متر ارتفاع داشت وارد كرد لرزه نگاري كه در نزديكي سد براي بررسي امواج زلزله كار گذاشته شده بود نتوانست امواج واقعي زلزله را ثبت كند در واقع امواجي كوتاهتر از شدت واقعي زلزله را ثبت كرد ) از اطلاعات بدست آمده در فاصله 15 كيلومتري مركز زلزله مشخص شد ، حداكثر شدت امواجي كه به دستگاه رسيده حدود 150 گال بوده است زلزله باعث شد تركهاي بلندي به ضخامت 5تا 25 سانتيمتر وارتفاع 40 متر در بدنه سد بوجود آيد . امواج زلزله نيهون كاي چوبو كه درسد ناميوكا در 146 كيلومتري از مركز زلزله ثبت شده بود نشان داد كه حداكثر شدت زلزله 94 گال وعكس العمل شتاب در كناره سد 223 كال بوده وهمچنين آسيب ديدگي جزئي بوده است . زلزله ناگانو كن سيبو باعث وارد شدن خساراتي جزئي به سد ماكيو شد كه بسيار به مركز زلزله نزديك بود سد از نوع مخزني با هسته سنگي بود كه 105 متر ارتفاع داشته ودر سال 1961 تكميل شد لرزه نگارهايي كه مي توانستند مواجي بالاتر از 300 گال را ثبت كنند در كناره و پي سد كار گذاشته شده بود ولي شدت امواج زلزله از اين مقدار بالاتر رفته وبه 500 تا 600 گال رسيد . زلزله بعضي از صخره ها را در قسمت كناره سد جابجا كرد ولي صدمه جدي به سد وارد نشد . تحقيقات بعد از زلزله نشان داد كه تركهايي كه در بدنه بوجود آمده به هسته نرسيده است سد با چگالي 15 و حداقل ضريب اطمينان 1.40 طراحي شده بود . زلزله چيباكن توهواوكي صدماتي جزيي به سد ناگارا زد سدي كه 52متر ارتفاع داشته ودر سال 1985 تكميل شده واز مركز زلزله 29 كيلومتر فاصله داشت حداكثر شتاب در پي 262 گال ودر بدنه سد 369 گال بود . زلزله باعث پيدايش تركهايي حدود 2 سانتي متر در بدنه گرديد . زلزله هوكايدو نانسي اوكي به سد نيواي كومين كه يك سد خاكي ساخته طبق يك روش جديد در سال 1920 بود خساراتي وارد كرد . همانطور كه در شكل 1 نشان داده شده است يك تفاوت سطحي 15 تا 2 متري در قسمت بالاي رود در كناره بوجود آمده است سد ماكوماناي كه از سد نيواي كومين به مركز زلزله نزديكتر بود يك شتاب افقي حدود 180 گال داشت . ولي ما شاهد تغييرات بسيار كمي مي باشيم زلزله هايوگوكن نانبو خسارات كمي به سد