فهرست مطالب مقدمه فصل اول : وضعيت منطقه كردستان در اواخر جنگ جهاني دوم الف – ورود روسها به منطقه ب – تكاپوهاي كردها فصل دوم : كومله ژ . ك (ژيانده نه وي كردستان) الف – شكل گيري كومله ژ . ك ب – ورود قاضي محمد به كومله ج – واقعه شهرباني مهاباد د – معرفي قاضي محمد ذ – فعاليتهاي شوروي در منطقه و ارتباط آن با كومله فصل سوم : حزي دمكرات الف – فرآيند شكل گيري حزب دمكرات ب – تأسيس حزب و اهداف آن ج – ورود بارزانيها به ايران و اعلام جمهوري فصل چهارم : يكسال حكومت كردستان الف – اقدامات و فعاليتهاي جمهوري كردستان در منطقه ب – مناسبات و روابط فرقه دمكرات كردستان و آذربايجان فصل پنجم : الف – علل و عوامل فروپاشي جمهوري كردستان 1- عوامل داخلي 2- عوامل خارجي ب – ورود نيروهاي دولت مركزي به منطقه و تسليم شدن قاضي محمد ج- محاكمه قاضي محمد د – اتهامات قاضي محمد ذ – دفاعيات قاضي محمد نتيجه گيري منابع و مآخذ فصل اول : وضعيت منطقه كردستان در اواخر جنگ جهاني دوم : الف – ورود روسها به منطقه در جريان جنگ جهاني دوم، سپتامبر 1941، نيروهاي شوروي و انگليس به سمت ايران حمله آوردند با اشغال ايران به وسيله اين نيروها حكومت استبدادي رضاخان برافتاد و سربازان ارتش او پراكنده شدند در اين شرايط سراسر مناطق ايران به اشغال متفقين درآمد و از جمله منطقه غربي كشور و به ويژه دو استان آذربايجان و كردستان به دليل همسايه بودن با شوروي تحت سلطه نيروهاي شوروي درآمد. در چنين شرايطي كه از اقتدار حكومت مركزي در منطقه كاسته شده بود مردمان منطقه به فكر دادخواهي در برابر ستم‌هاي چندين ساله رژيم پهلوي افتادند و روحية ناسيوناليستي مردم منطقه به منصة ظهور رسيد و قبايل كردي كه در كوهستانهاي مرز عراق و تركيه يعني در شمال از ماكو، در ساية آرارات، تا قصر شيرين واقع بر شاهراه كرمانشاه بغداد مي‌زيستند. در صدد برآمدند از اين فرصت استفاده نمايند. روسها به رؤساي اين عشاير اجازه دادند امور خود را با استقلال اداره كنند و از آنها جز اين نمي‌خواستند كه امنيت منطقه را حفظ كنند و غلةمورد نياز ارتش سرخ را تأمين كنند. ب – تكاپوي كردها در حاشية جنوبي كردستان، نزديك شاهراه كرمانشاه – بغداد، كه يكي از پيوندگاههاي تداركاتي بين متفقين غربي و اتحاد شوروي قبايل كرد توانستند از نو استقلال عمل خود را بازيابند. زيرا نيروهاي دولت ايران از اين منطقه گريخته بودند و آن را خالي گذاشته بودند. در آغاز اين حركتها از مريوان و كوههاي اورامان شروع شد كه محمود خان كاني ساناني حكومتي ناپايدار در آنجا تشكيل داده بود و پس از آن بانه بود كه در آنجا حسمه رشيد خان كه مدت زيادي به عراق تبعيد شده بود در بازگشت مجدد حكومتي تشكيل داده بود كه سردشت و سقز را هم شامل مي‌شد. كه اين دو دولت هر دو به وسيله نيروهاي مركزي هر دو را شكست دادند و به عراق راندند و در پاييز 1945 منطقه سقز و با نه و سردشت در اختيار نيروهاي دولتي قرار گرفت. بدين ترتيب تنها منطقه رضائيه كه بزرگترين شهر اين منطقه ساوجيلاغ (مهاباد كنوني) است خالي از اقتداي دولت مركزي بود.