این آزمایش در سال زراعی 85–84 در ایستگاه تحقیقات هاشم‌آباد گرگان به منظور بررسی اثر کود فسفره و تراکم بوته بر روی ارقام نخود با استفاده از طرح کرت‌های خرد شده در قالب بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد. فاکتور اصلی شامل سه سطح کود فسفره (کود فسفره=A شامل سه مقدار 0=a1، 45=a2 و 90=a3 کیلوگرم سوپرفسفات ترپیل در هکتار) بود. فاکتور فرعی شامل ترکیب سه رقم (رقم=C و c1=Filip86-50c و c2=Filip89-50c و c3=Filip84-48c) و سه تراکم بوته (تراکم=B، 20=b1، 30=b2، 40=b3 بوته در مترمربع) به صورت فاکتوریل بود. در مجموع 27 تیمار در سه تکرار مورد آزمایش قرار گرفت. نمونه‌برداری در 6 مرحله رشد و نمو به منظور یادداشت‌برداری‌های لازم از صفات موردنظر (ارتفاع، شاخص سطح برگ، وزن خشک کل، وزن خشک برگ، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، وزن صد دانه، عملکرد نهایی و شاخص برداشت) صورت گرفت.   همچنين هيچ واكنشي در رابطه با بكارگيري فسفر در ميزان‌هاي كم فسفر موجود در خاك (2ppm) به هنگامي كه ميزان رطوبت از شرايط اپتيمم پائين‌تر باشد مشاهده نمي‌شود (19، 20 و 21). عكس‌العمل نخود به كود فسفره بستگي به ميزان فسفر موجود در خاك دارد (11 و 21). مقدار كود فسفره قابل توصيه براي نخود بين 150-100 كيلوگرم فسفات آمونيم در زمان آماده‌سازي زمين و به هنگام كاشت مي‌باشد(2، 6، 8 و11). بر اساس تحقيقات انجام شده در شمال هند (21) و جنوب غربي استراليا (22) و نتايج چند مطالعه در هند (2، 21 و 23) نشان مي‌دهد كه 33 بوته در مترمربع بهترين تراكم بوته نخود مي باشد. در تبريز با افزايش تراكم بوته تا 50 بوته در مترمربع در شرايط آبياري و 25 بوته در شرايط ديم موجب افزايش عملكرد شده است(14). در كشور سوريه مشاهده گرديد در شرايطي كه آب كافي در اختيار گياه بوده تغيير تراكم از 5/18 به 8/27 بوته در مترمربع در كشت زمستانه موجب افزايش معني دار عملكرد گرديد ولي در كشت بهاره هيچ‌گونه تأثيري نداشت(21). دو برابر كردن جمعيت گياهي بوسيله تغيير در فاصله رديف از 60 سانتي‌متر به 30 سانتيمتر موجب افزايش عملكرد در كشت زمستانه نخود در غرب اردن تا 52 درصد شده است(18). بر اساس آزمايشات انجام شده جهت مناسبترين تراكم بوته تعداد 29 بوته در مترمربع براي رقم Filip84-48c مناسب است (4).     این آزمایش به منظور بررسی اثر کود فسفره و تراکم بوته بر روی ارقام نخود صورت گرفت. آزمایش در مزرعه تحقیقاتی هاشم‌آباد متعلق به مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی گرگان در سال 85–1384 انجام پذیرفت. مزرعه تحقیقاتی هاشم‌آباد در 15 کیلومتری غرب گرگان واقع است و به لحاظ خاک مزرعه دارای بافت خاک لوم رسی، pH خاک 8/7–5/7 و میزان بارندگی از 700–600 میلی‌متر متغیر بود. به منظور اندازه‌گیری میزان فسفر خاک محل آزمایش نمونه‌برداری در سطح 30–0 سانتی‌متر عمق خاک صورت گرفت و به آزمایشگاه ارسال گردید و نتیجه نهایی حاکی از وجود ppm12 فسفر در خاک مزرعه بود. با توجه به نتیجه آزمایشگاه، جهت آزمایش میزان فسفر 0، 45 و 90 کیلوگرم فسفر در هکتار در نظر گرفته شد.