ارسن پيرامون آرامگاه امام رضا (ع) مانند مسجد جامع اصفهان گنجينه (موزه) معماري اسلامي ايران است. چون ساختمانها در آن از شيوه هاي گوناگون يافت ميشود. بخش بزرگي از آن از شيوه آذري و اصفهاني است. بسياري از ساختمانها در طي زمان از ميان رفته اند كه در دهه هاي كنوني برخي دوباره بازسازي شده اند.   سابقه تاريخي شهر مشهد: خراسان قديم داراي چهار شهر بزرگ و مهم بوده است به نام هاي : بلخ، مرو، هرات و نيشابور نيشابور نيز خود داراي توابعي بوده است از جمله توس كه نقش بسزايي در شكل گيري مشهد داشته است. شهر توس داراي 4 ناحيه اصلي بوده كه عبارتند از : 1-تابران:همان توس 2-نوقان:در شرق تابران و به فاصله 1 مايل از جنوب نوقان دهكده سناباد وجود داشت(كاخ حميدبن قحطبه در وسط باغي در كنار سناباد بود) اين باغ در 203ه ق مدفن امام رضاشد.اين دهكده رو به آبادي گذاشت وبه شهري بزرگ تبديل شد و مشهد نام گرفت. (مشهد از گسترش نوقان شكل گرفت) 3-اردكان:از توابع مشهد امروزي 4-طرقبه:منطقه اي ييلاقي در نزديكي مشهد (مامون امام رضا را به عنوان ميهمان در باغ ياد شده بالاي سر پدر خود دفن ميكند كه هسته اوليه شهر جديد مشهد را تشكيل ميدهد.مهمترين عامل سكونت در اين منطقه حضور رود اترك بود.)   نگاهي بر معماري: مقبره آن حضرت از نوع مقابر مجمو عه اي مي باشد(مقابر دسته3) زيرا اين بنا در ميان مجموعه اي از ابنيه ديگر قرار گرفته مقبره محور يا به عبارتي شكل دهنده ساير بناها بوده (در ذيل به آنها اشاره خواهيم كرد) مقبرا ايشان ابتدا بنايي ساده بوده سپس به مرور زمان در دهه ها ي بعدي به صورت يك مجموعه عظيم شهري در آمده. پلان آن به صورت مربعي در حدود 10*10 بود.و گنبد آن نيز از نوع ناري با خيز زياد است. تزئينات: ديوار هاي حرم از سطح به بالا داراي چند قسمت است: 1-حاشيه كوتاه از سنگ مر مر به ارتفاع22 cm 2- ازاره در بالاي اين حاشيه به ارتفاع 92cm از كاشي هاي نفيس و ممتاز مشهور به كاشي هاي سنجري با اشكال هندسي منظم 4-6-8 ضلعي با رنگهاي بسيار بديع و دلپذير كه در نوع خود بي نظير است (بر روي اغلب كاشي ها با خطوط رقاع- ثلث و نقوش اسليمي به طور برجسته آيات-احاديث- كلمات قصار – امثال و اشعاري مكتوب و منقوش شده است.- در سقف ها نيز از آينه و ... استفاده شده است.و در قوسها از مقرنس   ابنيه موجود در آستان قدس: 1-حرم مطهر كه در مركز واقع شده است 11- دارالحفاظ 2-صحن عتيق 12- دارلسياده 3-صحن جديد 13- توحيد خانه 4-مسجد گوهر شاد 14- گنبد الله ورديخان 5-مدرسه پريزاد 15- گنبد حاتم خاني 6-مدرسه بالاسر 16- دارالضيافه 7-مدرسه دو در 17- دارالسلام 8-مسجد بالا سر 18- مدرسه ميرزا جعفر 9-موزه و كتابخانه 19- مدرسه مستشار 10-آرامگاه شيخ بهايي 20- سقاخانه زرين