فهرست عنوان   مقدمه ….……………………………………………………………… تأسیس مكتب فرانکفورت ………………………………………………… بنيانگذاران مکتب مطالعات فرهنگی ………………………………………. مطالعات فرهنگي ايران ………………………………………………….. معيار تقسيم بندي فرهنگي ………………………………………………… رسالت مطالعات فرهنگی ………………………………………………… منطق نظام دانشگاهی …………………………………………………… منابع ……………..…………………………………………………….         مقدمه: دکتر کاظم معتمدنژاد، استاد ارتباطات دانشگاه علامه طباطبايي: مطالعات فرهنگی به معنای دقیق کلمه، مطالعاتی است که محتوای آن ارتباطات است . مطالعات فرهنگی یعنی مطالعه ارتباطات. مطالعات فرهنگی به معنای دقیق کلمه، مطالعاتی است که محتوای آن ارتباطات است. من در سال 1976 در كنفرانس انجمن بین المللی تحقیق در ارتباطات جمعی در انگلستان شرکت داشتم. آنجا برای نخستین بار با آقای استیوارت هال ملاقات کردم. در کنار آقای هربرت شيلر آمریکایی بودم که کتاب جديدشان را به عنوان «ارتباطات و سلطه فرهنگی» منتشر کرده و با خود آورده بودند. آقای دکتر مولانا هم بودند. آقای هال از من دعوت كردند که بعد از کنفرانس به دانشگاه بيرمنگام سری بزنم و خدمت ایشان برسم. بعد از كنفرانس به آن دانشگاه رفتم و با ایشان صحبت کردم. از آن تاریخ به بعد توجه من به موضوع مطالعات فرهنگی جلب شد. به همین جهت در كارهای مطالعاتی و تحقیقاتی ودر دروس خودم و به ویژه در سال‌های اخیر هميشه به مبحث مطالعات فرهنگی پرداخته‌ام. بر پایه آن آشنایی و مطالعاتم و با توجه به آنچه استنباط کرده‌ام، مکتب مطالعات فرهنگی را یکی از شاخه های مطالعات انتقادی در ارتباطات می‌دانم. سرچشمه مطالعات انتقادی را می‌توان در ادبيات مارکسیسم ارتودوکس جست و جو کرد. ابتدا در آثار مارکس، انگلس، لنين و سپس در مباحث و رویکردهای نوتر آنتویو گرامشی. مکتب دوم در مطالعات انتقادی، مکتب فرانکفورت است. زمانی که مکتب مطالعات فرهنگی در بيرمنگام تأسیس شد هنوز آثار مکتب فرانکفورت جمع آوری و به انگليسي ترجمه و معرفی نشده بود. به همین دلیل با آنکه مکتب فرانکفورت از لحاظ تاریخی مقدم بر مکتب مطالعات فرهنگی است، ولی ديرترشناخته شد. مکتب دیگر، مکتب ساختارگرایی فرانسوی است، که کسانی همچون آلتوسر نظریه پرداز آن بودند. آخرین مکتب هم مکتب مطالعات انتقادی اقتصاد سياسي ارتباطات است که از جمله چهره‌های شاخص آن هربرت شيلر است . ما در سال‌های اخیر وقتی به مبحث مطالعات انتقادی در ارتباطات می‌پرداختيم، همه این مباحث و مكاتب را در کنار هم بررسی می‌کردیم و مطالعات فرهنگی را یکی از شاخه های مهم این مطالعات می‌دانیم. می‌ خواهم خدمت دوستان عرض کنم که ما تاکنون توجه خاصی به این رشته داشته‌‌ایم. اما در ایران مفهوم مطالعات فرهنگی مبهم باقی مانده است. اگر به عناوین برخی نهادها توجه کنیم، مانند پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، در مي يابيم که معنای عامی را برای مفهوم مطالعات فرهنگی در نظر گرفته‌اند و آن را تنها معطوف به مطالعه در حوزه ارتباطات جمعی نمی‌دانند. در هرصورت مکتب مطالعات فرهنگی انگلستان در شرایط خاص تاریخی به وجود آمد که باید به آن اوضاع توجه داشت.   تأسیس مكتب فرانکفورت: تأسیس این مکتب بعد از جنگ جهانی دوم بود؛ در انگلستان دولت كارگری روی كار آمده بود و قصد داشت اصلاحاتی انجام دهد. به همین خاطر نخستین اقدامی که بعد از جنگ جهانی دوم انجام داد، تشکیل کمیسسیون تحقیق مربوط به مطبوعات بود. قرار بود حزب كارگر با انحصارهای مطبوعاتی مقابله کند. سپس نياز به تحقیق در باره مطبوعات مطرح شد تا بر پایه آن دولت بتواند قانونگذاری کند و برای اصلاح وضع، بخصوص مقابله با انحصارهای مطبوعاتی و تمرکز اقتصادی مطبوعات، راه حلی پيدا شود. این مطالعات از سال 1947 تا 1949 ادامه داشت. البته در عمل، به علت مخالفت‌های زیادی كه صورت گرفت، گزارش خوبی تهيه نشد. امكان مقابله با تراستها و انحصارهای مطبوعاتی اندک بود و جمعی که مطالعات را انجام می‌دادند ناچار بود جانب احتياط را بگیرد. در نهایت شورای مطبوعات تشکیل شد. این شورا، به تقلید از كشورهای اسكانديناوی از نمایندگان روزنامه نگاران، صاحبان و مدیران مطبوعات و نمايندگان جامعه مدنی تشکیل شد و از سال 1953 شروع به كار کرد. فعالیت این شورا تا اواسط دهه 1990 با همین نام ادامه داشت تا اینکه به کمیسیون شكايت‌های مطبوعاتی تغيير نام داد.