بررسی مفاهیم کار و سرمایه وشاغل و بیکار و مروری بر دليل كم اشتغالي جوانان ، زنان و سالخوردگان و بررسی مهاجرت و آثار آن بر اشتغال در شهر و روستا28 صفحه ورد     حيات انسان در جامعه با كار عجين شده است . جانداران ديگر زندگي خود را مديون موا هب طبيعت و غرايز خويشند و بدون تفكر و تلاش ويژه و با استفاده مستقيم از مواهب طبيعت زندگي مي كنند . اما انسان ، تنها در دوراني كوتاه از تاريخ در وضعيت صرفا طبيعي زيسته و به سد جوع قتاعت كرده است . بشر از همان سپيده دم تاريخ با به كارگيري هوش و آگاهي و فعاليت هاي پبچيده مغزي خويش به ابزار سازي پرداخته و ماده و طبيعت را به خدمت خود درآورده است . او به آنچه مستقيم در دسترس داشته اكتفا نكرده ، بلكه همواره در تلاش و تكاپو و جستجو بوده است تا با استفاده از آنچه در دسترس دارد به آنچه در دسترس ندارد اما نياز به آنرا احساس مي كند دست يابد و بدين ترتيب كار وي هر روز پيچيده تر شده و از مرحله طبيعي و غريزي بيشتر فاصله گرفته و جنبه « فرهنگي » يافته است . « مصنوعات » و ساخته هاي دست بشر ، هر روز بيش از پيش او را از محيط طبيعي دور و تار و پود ساخته هاي خود وي گرفتار كرده است . از سوي ديگر ، زندگي اجتماعي مستلزم همكاري و همياري و برآوردن نيازهاي متقابل است ؛ اين امر منجر به تقسيم كار و توسعه تخصص ها و مهارتهاي مختلف شده و بر پيشرفت كمي و كيفي كار و آثار ونتايج آن افزوده است و روابط اجتماعي و سازمان يافته او را در غالب نهاد ها ، موسسات و واحدهاي كم و بيش وسيع و تخصصي گسترش داده است . « كار » انسان نه فقط با تجربه و دانش او در آميخته ، بلكه به صورت يك امر فرهنگي و ارزشي جلوه گر شده است و بدين سان بين انديشه، كار و روابط اجتماعي پيوندي ناگسستني پديد آمده تمدن و فرهنگ بشري در گرو اين سه ويژگي است و اين3 عامل از عوامل اساسي و ويژه تاريخ به شمار مي رود . به عبارت ديگر ،انسان با انديشه و عمل به پيش مي رود و هيچ يك از اين دو به تنهايي كار ساز نيست هر چند گاهي ناسازگار مي نمايد : كار زي كاردان رو به شتاب همچو «گو» كش گذر به چوگانست جز به خردمند مفرما عمل گرچه عمل كار خردمند نيست جامعه شناسي كه به تدريج از رويكردهاي صرفا نظري به عرصه كار و عمل پرداخته ، در « جامعه شناسي كار و مشاغل » زمينه گسترده تر و باروري يافته است كه ساختار روابط اجتماعي را – كه در عصر جديد اهميت ويژه و روز افزوني پيداكرده است – نشان مي دهد و بسياري از نارساييها و ضعفهاي حيات فردي واجتماعي انسان را – كه در نبود كار و فعاليت ثمر بخش به كژ رفتاري و آسيبهاي اجتماعي ومشاغل كاذب منجر مي شود – آشكار مي سازد . به اين ترتيب « جامعه شناسي كار و مشاغل » از دستاوردها و فراوردهاي عصر صنعت به شمار مي رود و به ظاهر حاصل تكنولوژي و مسائل ناشي از آن است ؛ نبايد فراموش كرد كه عنصر آن همواره در جامعه وجود داشته و خاصه در هنر و ادبيات و فرهنگ جامعه (اشعار ، ضرب المثلها ، داستانها و قصه ها) تجليات متفاوت و گاه جالبي داشته است و اين خود نمودار پيوندهاي مرئي و نامرئي فراواني است كه بين كار و فرهنگ جامعه در هر زمان و مكاني وجود دارد . بعلاوه آيين ها و ايدئولوژي ها چه در گذشته و چه در زمان حاضر ، نسبت به كوشش و فعاليت انسان عنايت خاصي دارند و ارزش كم و بيش ويژه اي براي آن قائلند كه گاه صورتهاي متناقضي پيدا مي كند . چناچه زماني كار يدي را جزء كارهاي پست مي شمرند و زمان ديگر و در آيين ديگر بالاترين رتبه و ارزش را براي آن قائلند . گاهي ارزش كار را بر اساس سود و منافع صرف مادي و اقتصادي مي سنجند و زماني به عنوان ارزش حياتي براي رشد نوع بشر و نجات و فلاح او مي شناسند . كاري كه نه كار توست مسپار راهي كه نه راه توست مسپر يا : كاري گزيده بايد كردن از آنكه كار گر ناگزيده باشد ، ناكرده نيكتر اگر فرهنگ خود را بكاويم و اشعار ، ضرب المثلها ، داستانها و فصول و بخشهاي خاص كتبي را كه در مسئله اشتغال و كار و فعاليت و موضوعات مربوط به آن مانند بيكاري و تنبلي و كسالت و كاهلي وارد شده است بررسي كنيم ، گنجينه پايان ناپذيري مي يابيم كه اهميت و ارزش فرهنگي كار را در آن آيين و تاريخ ما نشان مي دهد . از غزالي تا فيض كاشاني و از فردوسي و ناصر خسرو تا مولوي و ابن يمين و از سعدي و جامي تا ... همه جا به اشعار و عبارات نغزي بر مي خوريم كه به ايما و اشاره و تعبيرات بديع و زيبا انسان را به كار و كوشش و پرهيز از تضييع وقت و كسالت و بيكاري فرا مي خواند و به تدبر و تامل در آثار و نتايج عمل و فعاليت دعوت مي كند . بر رعايت اخلاق كار ، اجتناب از علم بي عمل ، لزوم سپردن كار به كاردان (اهميت مهارت و تخصص و...) و كسب تجربه براي كار نيكو كردن تاكيد مي كند و درباره عار نداشتن از كار و به كار گرفتن ابزار و رعايت دقت و تدبر و تلاش و كوشش در راه معيشت و قبول رنج كار ... پندهاي نيكويي به ما مي آموزد . با توجه به اينكه بنيانگذار علم جامعه شناسي ، ابن خلدون ، فصل مبسوطي را به كار و شغل و اقتصاد و معيشت اختصاص داده و در كنار سياست و اقتصاد و دانش و مذهب و شهر نشيني و ساير قلمروها و نهاد هاي اجتماعي حرفه و فن را از اركان (علم عمران) شمرده است ، پي مي بريم كه توجه به اهميت كار و اشتغال و تدبر در ابعاد و جايگاه آن در تاريخ انديشه و علم و فرهنگ ما ريشه دارد و بحث درباره اين موضوع چيزي نيست كه يكباره جامعه صنعتي براي ما به ارمغان آورده باشد .