فرمت فایل: ورد –Word و قابل ویرایش تعداد صفحات: 30     مناطق انتشار سرخرطومي ريشه چغندر در تمام مناطق چغندركاري ايران وجود دارد و شيوع آن بيشتر در خراسان، فارس، مياندوآب، اصفهان، كرمان و كرج مشاهده شده است.   طرز خسارت اين حشره فقط به چغندرقند و از بين علفهاي هرز بيشتر به سلمهع شور و خرفه حمله مي‌كند. نحوه خسارت بدين ترتيب بوده كه به محض سبز شدن چغندرقند در بهار حشرات كامل ظاهر مي‌گردند و دو برگ اوليه چغندر را كه تازه سبز شده و سر از خاك بيرون آورده است مورد تغذيه قرار مي‌دهند. طرز خسارت باين ترتيب است كه سرخرطومي خود را به بوته جوان چغندر چسبانيده و از يك طرف شروع بخوردن برگ مي‌كند، بطوريكه برگ بشكل داس در ميآيد. در بعضي از مناطق كه آفت شدت دارد و تعداد سرخرطومي‌ها در واحد سطح زياد است مزرعه را بكلي درو مي‌كنند كه احتياج به واكاري پيش مي‌آيد. طزر خسارت لارونيز بدين نحو بوده كه از زير خالهاي سياه كه روپوش تخم است لارو زردرنگ كوچكي از تخم بيرون مي‌آيد كه قسمت زير برگ را جويده روي زمين مي‌افتد و بتدريج داخل خاك بطرف ريشه چغندر مي‌رود و شروع بخوردن از ريشه مي‌كند در نتيجه باعث پژمردگي و زرد شدن و بالاخره خشكيدن بوته مي‌گردد. براي از بين رفتن بوته جوان چغندر يك لارو هم كافي است ولي در بعضي سالها كه آفت شدت دارد تا 14 عدد لارو هم روي يك ريشه ديده شده است. كرمهاي اين آفت چون پا ندارند نمي‌توانند در داخل خاك حركت كرده و از ريشه‌اي به ريشه ديگر بروند و فقط همان ريشه مورد حمله را از بين مي‌برند (خيري 1345). زيست شناسي اين آفت زمستان را بصورت حشره كامل و لارو در زير كلوخه‌ها و داخل خاك و ريشه‌هاي باقيمانده بسر مي‌برد. چنانچه در زمستان هوا مساعد باشد آفت را بهمه شكل مي‌توان ديد. اوايل بهار كه هوا گرم شد سرخرطوميها از پناهگاه زمستاني خود بيرون مي‌آيند و بطرف مزارع چغندر كه تازه سبز گرديده و دو برگي هستند مي‌روند. موقع ظهور حشرات كامل در بهار بسته بشرايط آب و هواي هر منطقه‌اي فرق مي‌كند. در آب و هوايي نظير كرج تقريبا از نيمه دوم فروردين ماه است ولي بطوركلي موقع بروز اين آفت وقتي است كه چغندر تازه سبز شده باشد. حشرات كامل روزها از چغندرهاي تازه سبز شده تغذيه مي‌كنند و آن تعدادي كه بصورت لارو باقيمانده بودند تبديل به شفيره و سپس حشره كامل گرديده و بدنبال حشرات كامل اولي وارد زراعت چغندر مي‌گردند و بهمين جهت است كه پيدايش اين آفت در مزارع چغندر تدريجي مي‌باشد. سرخرطومي‌ها روزهاي آفتابي و گرم فعاليت مي‌كنند و در روزهاي باراني و ابري حركت و تغذيه زيادي ندارند و در زير كلوخه‌ها پنهان مي‌گردند. حشرات كامل پس از مختصر تغذيه به جفتگيري و سپس تخمريزي را شروع مي‌كنند. تخمها در اول بهار روي دو برگ اوليه و دمبرگها گذاشته مي‌شود. باين ترتيب كه سرخرطومي ابتدا با خرطوم خود حفره كوچكي در برگ ايجاد مي‌كند و سپس برمي‌گردد و يك عدد تخم در داخل آن مي‌گذارد و بعد روي آنرا با ترشح مخصوص دهان مي‌پوشاند بطوريكه تخم بصورت يك خال روي برگها ديده مي‌شود. رنگ خالها ابتدا سبز و بعد سياه مي‌گردند. تعداد خالهاي سياه روي هر بوته جوان چغندر بسته بشدت و ضعف آفت فرق مي‌كند و گاهي تا 15 عدد و بيشتر هم ديده شده است. در حدود 10 روز بعد از داخل هر تخم كرم كوچك زرد رنگي خارج مي‌گردد كه يك الي دو روز در همان محل از برگ تغذيه و قسمت زيربرگ را سوراخ مي‌كند و بعد بر روي زمين مي‌افتد و داخل خاك بطرف ريشه چغندر مي‌رود. لاروها وقتيكه به ريشه چغندر رسيدند اول براي خودشان لانه‌اي از گل شيبه كوزه در مجاورت ريشه درست مي‌كنند و بتدريج از ريشه مزبور تغذيه مي‌كنند و باعث نابودي بوته چغندر مي‌گردند. دوره زندگي لارو حدود 70 روز طول مي‌كشد كه پس از آن در همان لانه تبديل به شفيره مي‌گردد. دوره شفيرگي قريب 15 روز طول مي‌كشد تا حشرات كامل خارج گردند و اينموقع در آب و هوايي نظير كرج تقريبا اوايل تيرماه است. حشرات كامل با شكستن لانه‌هاي كلي از زيرخاك خارج مي‌گردند و زير كلوخه‌ها و بوته‌ها پنهان مي‌شوند و چنانچه شرايط آب و هوايي مساعد باشد مجددا شروع به تخمريزي مي‌كنند و تخمها در نسل دوم بيشتر روي دمبرگها و طوقه نبات قرار داده مي‌شود. و لاروها پس از خروج از تخم روي خاك مي‌افتند و داخل ريشه فرو ميروند و تا چندين عدد لارو در داخل يك ريشه مشاهده شده است. البته چون ريشه‌هاي چغندر در دو نسل دوم و يا سوم آفت بقدر كافي رشد كرده است ممكن است بوته‌ها از بين نروند ولي وزن ريشه و مواد قندي آن بمقدار زيادي كاهش مي‌يابد. خرطوم كوتاه مي‌تواند در شرايط مساعد تا سه نسل در سال توليد كند ولي در مناطق سردسيري يك نسل بيشتر ندارد و مهمترين خسارت در نسل اول بزراعت چغندر وارد مي‌گردد (خيري، 1345).   بيد چغندرقند يا ليتا Scrobipalpa ocellatella Boyd Syns.: Lita ocellatella Boyd Phtorimaea ocellatella Boyd Gnorimoschema ocellatella Boyd (Gelechiidae, Lep.) آفت ليتاي چغندرقند در ايران اولين دفعه وسيله افشار در سال 1315 از كرج و ورامين جمع‌آوري گرديده و سپس كربوخين و تقي‌زاده در سال 1317 و بعد دواچي در سال 1327 مقالاتي در مورد اين آفت منتشر نموده‌اند (خيري و همكاران، 1359). تيمور آريائي نيز در سال 1342 اين آفت را بعنوان رساله فوق ليسانس در دانشكده كشاورزي كرج مورد بررسي و مطالعه قرار داده است. شكل شناسي حشره كامل پروانه كوچكي است كه طول بدن آن به 8/7 ميليمتر مي‌رسد. بدن حشره از موها و كركهاي زيادي كه اكثرا خوابيده ميباشند پوشيده شده، بدين جهت اين عامل سبب تغيير اساسي رنگ بدن حشره گرديده است. سر در حشرات ماده روشن و برنگ خاكستري زرد و در حشرات نر تيره است. شاخكها برنگ قرمز خاكستري و طولشان در حدود 4/4 ميليمتر است، عرض بدن پروانه با بالهاي باز بين 10 تا 14 ميليمتر است. بالها در حشرات نر كوتاهتر از ماده مي‌باشند. بالها بدن حشره را بشكل شيرواني مي‌پوشانند. نر و ماده را از روي فرم شكل و تغييرات آن به آساني مي‌توان تشخيص داد، بدين ترتيب كه شكم در نرها باريك و كوتاه تر در ماده‌ها قطورتر و عرض آن در حدود 2/1 تا 2 ميليمتر است. تخمها تخم‌مرغي شكل و رنگ آنها بلافاصله پس از تخمريزي روشن مي‌باشد. طول متوسط تخم 45/0 ميليمتر و عرض آن 3/0 ميليمتر است. تخمها اكثرا بصورت چند عددي و در كناره رگبرگها و يا انتهاي دمبرگ و جوانه‌هاي مركزي بوته‌ها گذاشته مي‌شوند و با چشم غيرمسلح بزحمت قابل رويت هستند. لارو در طي نشر و نماي خود پنج سن را مي‌گذراند. طول لاروسن يك در حدود 8/0 ميليمتر لاروسن پنج (كامل) حدود 5/11 ميليمتر است. سرلاروهاي جوان سياه است و بتدريج كه مسن‌تر مي‌گردد برنگ قهوه‌اي در مي‌آيد. بدن لارو داراي