فرمت فایل: ورد –Word و قابل ویرایش تعداد صفحات: 6     اين تولّي و تبرّي يا «حبّ في الله و بغض في الله» يكي از گام‌هاي بسيار مهم و مؤثر در تهذيب نفس و سير و سلوك الي الله است، روي همين اصل، بسياري از علماي اخلاق، وجود استاد و مربي را براي رهروان اين راه، لازم شمرده‌اند. الف: تبري و تولّي از ديدگاه آيات قرآن 1. قَدْ كانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْراهِيمَ وَ الَّذِينَ مَعَهُ إِذْ قالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَآؤُا مِنْكُمْ وَ مِمَّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ(2) سرمشق خوبي در زندگي ابراهيم و كساني كه با او بودند براي شما وجود داشت، در آن هنگام كه به قوم (مشرك) خود گفتند: ما از شما و آن چه غير از خدا مي‌پرستيد بيزاريم. در آغاز اين سوره، همة مؤمنان را مخاطب ساخته، مي‌فرمايد: اي كساني كه ايمان آورده‌ايد، دشمن من و دشمن خود را دوست خويش قرار ندهيد، شما نسبت به آنها اظهار محبت مي‌كنيد در حالي كه آنها نسبت به آن چه بر شما نازل شده است كفر مي‌ورزند و رسول خدا ـ صلّي الله عليه و آله ـ و شما را به خاطر ايمان آوردن به پروردگارتان، از شهر و ديارتان بيرون مي‌كنند، اين نكته روشن است كه اگر هنگام تضاد «پيوندهاي محبت و دوستي» با «پيوندهاي اعتقادي و ارزشي» پيوند محبت و دوستي مقدم شمرده شود، پايه‌هاي اعتقاد و ارزش‌ها متزلزل مي‌گردد و انسان تدريجاً به سوي باطل و فساد گرايش پيدا مي‌كند، و نكتة اساسي «حبّ في الله و بغضٌ في الله» يا به تعبير ديگر «تولاي اولياء الله و تبراي از اعداء الله» نيز همين است. سپس در آية چهارم همين سوره، مسلمانان را به پيروي از ابراهيم ـ عليه السّلام ـ و يارانش، به عنوان يك (اسوه حسنه) و (الگوي زيباي پرارزش) دعوت كرده، چرا كه انتخاب سرمشقها و الگوهاي پاك و باايمان و شجاع و مقاوم، تأثير عميقي در پاكسازي روح و فكر و اخلاق و اعمال انسان دارد. 2. اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَي النُّورِ وَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِياؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَي الظُّلُماتِ أُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ(3) خداوند ولي و سرپرست كساني است كه ايمان آورده‌اند، آنها را از ظلمت‌ها، به سوي نور خارج مي‌سازد، (امّا) كساني كه كافر شدند، اولياي آنها طاغوتها هستند كه آنها را از نور، به سوي ظلمتها بيرون مي‌برند، آنها اهل آتشند و هميشه در آن خواهند ماند. در اين آيه تفاوت خط مؤمنان و كافران تبيين شده است، مؤمنان به خدا وابسته‌اند و از صفات جمال و جلال او سرمشق مي‌گيرند، و كافران، به طاغوت وابسته بوده و اعمال و اخلاق آنها بازتابي از صفات طاغوت است، خارج شدن از ظلمت ها و تاريكي ها به نور، به صورت نتيجه ولايت خداوند بر مؤمنان ذكر شده است، و خروج از نور به سوي ظلمت‌ها از آثار ولايت طاغوت، نور و ظلمت در اين آيه معناي وسيعي دارد كه تمام نيكي‌ها‌ و بديها، خوبي‌ها و زشتي‌ها و فضايل و رذايل را شامل مي‌شود!(4) آري! آن كس كه در سايه ولايت الله قرار گيرد، هجرتش از رذايل به فضايل و از بديها به خوبيها آغاز مي‌گردد. زيرا سرمشق او در همه جا صفات جلال و جمال خداست، او به سوي پاكي مي‌رود، چرا كه ذات مقدس خدا از هر گونه آلودگي و نقص، پاك و منزه است، او به سوي رحمت و رأفت، جود و سخاوت پيش مي‌رود، چرا كه ذات خداوند، رحمان و رحيم، جواد و كريم است، و به همين ترتيب، حركت به سوي فضايل ديگر شروع مي‌شود. زيرا كه نقطة اميد و مقصد و مقصود و معبود و محبوب، اوست. درست عكس اين حركت، يعني از فضائل به سوي رذائل از آن كساني است كه طاغوت، بت هاي بي‌شعور و بي‌خاصيت و فاقد چشم و گوش و هوش، و همچنين انسان‌هاي طغيانگر و خودكامه را ولي خود قرار داده‌اند. 3. لَقَدْ كانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كانَ يَرْجُوا اللَّهَ وَ الْيَوْمَ الْآخِرَ وَ ذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرا(5)